Meerderheid Italianen wenst verandering van kieswet voor Senaat; Amato: ander kabinet na referendum

ROME, 19 APRIL. In een voorschot op de uitslag van het referendum in Italië heeft premier Giuliano Amato een kabinetscrisis aangekondigd. Nu de kiezers politieke vernieuwing willen, moet ook het kabinet worden vervangen, aldus Amato.

De premier heeft zaterdag gezegd dat hij direct na het sluiten van de stembureaus, om twee uur vanmiddag, naar president Scalfaro zou gaan om een procedure voor de kabinetswisseling af te spreken. Verwacht wordt dat het parlement woensdag en donderdag de mogelijkheden voor een nieuw kabinet bespreekt. Amato, die de steun heeft gekregen van de werkgeversorganisatie Confindustria, sloot niet uit dat hij opnieuw premier wordt.

Toen om tien uur gisteravond de stembureaus dichtgingen op de eerste dag van de referenda, was al duidelijk dat een grote meerderheid "ja' zal zeggen tegen het voorstel de kieswet van de Senaat te veranderen. Dit is het belangrijkste referendum en de eerste mogelijkheid voor de 48 miljoen kiesgerechtigden om in het stemhokje hun mening te geven over de corruptie- en mafiaschandalen die de afgelopen maanden aan het licht zijn gekomen.

Het referendum heeft hiermee het karakter gekregen van een vonnis over een politiek stelsel dat 45 jaar lang is gedomineerd door de christen-democratische partij, zonder een echte machtswisseling. De hoge opkomstcijfers - vanochtend om elf uur was al bijna 68 procent gaan stemmen - laten zien dat veel kiezers de kans hebben aangegrepen om een eerste stap te zetten naar een grote schoonmaak.

Voor de Senaat geldt nu een districtenstelsel, waarbij een meerderheid van 65 procent nodig is om een zetel te halen. Voor alle districten waar dit percentage niet wordt gehaald, en dat zijn ze bijna allemaal, worden de zetels verdeeld volges het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Voorstel is voortaan het Britse stelsel te hanteren, waarbij een simpele meerderheid voldoende is voor een zetel. Dit werkt de vorming van grote allianties in de hand, waardoor de bestuurbaarheid toeneemt en eerder een machtswisseling mogelijk is. “Wij moeten ervoor zorgen dat de Italianen de duidelijke meerderheden krijgen waar zij om vragen en de stabiele regeringen die zij nodig hebben”, zei premier Amato.

De eerste dag is niet zonder incidenten verlopen. Voor ieder van de acht referenda worden aparte stembiljetten gebruikt, in verschillende kleuren, en keizers ontdekten dat de kruizen die zij zetten, doordrukten op de andere biljetten. Het ministerie van binnenlandse zaken moest hierna een circulaire doen uitgaan dat biljetten waar dit is gebeurd en waar door het doordrukken mogelijk twee kruizen staan, niet ongeldig mogen worden verklaard.

Bij sommige stembureaus ontstonden lange wachttijden, omdat kiezers alle vragen nog eens wilden doorlezen. Hen zijn acht vragen voorgelegd: over de afschaffing van de ministeries van landbouw en van toerisme, over de financiering van politieke partijen, over de kieswet voor de Senaat, over de controle op milieuverontreiniging, over de rol van politieke partijen in staatsbanken en andere staatsbedrijven, en over het intrekken van de gevangenisstraf voor drugsgebruikers.