Bloedbad in township Zuid-Afrika

JOHANNESBURG, 19 APRIL. Een groepje zwarte mannen heeft vannacht in de township Sebokeng, 50 kilometer van Johannesburg, vanuit rijdende auto's ten minste 19 mensen doodgeschoten. Het was niet direct duidelijk of het incident, dat zich slechts enkele uren voor de begrafenis van de vermoorde zwarte leider Chris Hani voordeed, een doelbewuste provocatie was. Wel verhoogde het de toch al grote spanning in Zuid-Afrika.

Zaterdag had de politie een vooraanstaand politicus van de blanke Konservatieve Partij, Clive Derby-Lewis, gearresteerd in verband met de moord op Hani. De arrestatie volgde op het verhoor van de verdachte, de Poolse immigrant Janusz Walus. Deze werd vorige week zaterdag aangehouden, kort nadat Hani voor zijn huis in Boksburg was doodgeschoten.

Derby-Lewis (57) is namens de Konservatieve Partij lid van de Presidentiële Raad, een adviesorgaan van president De Klerk waarin alle parlementaire partijen zijn vertegenwoordigd. De politie verklaarde de politicus te beschouwen als verdachte, maar heeft nog geen formele aanklacht geformuleerd. De aanhouding heeft het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) bevestigd in zijn theorie dat de moord op de secretaris-generaal van de communistische partij en ANC-topman Hani mogelijk een complot was van extreem-rechts om de overgang van apartheid naar democratie te ondermijnen.

Derby-Lewis staat bekend als uiterst conservatief en is betrokken bij een aantal anti-communistische organisaties. Hij is directeur van de Stallard Foundation, een actiegroep van conservatieve Engels-sprekende Zuidafrikanen waarbij zich ook emigranten hebben aangesloten. Via deze stichting zou Derby-Lewis volgens Zuidafrikaanse kranten in 1985 de Poolse immigrant Walus hebben leren kennen.

Derby-Lewis, geboren in Kaapstad, maakte carrière als militair. In 1982 verliet hij met anderen de regerende Nationale Partij en richtte de Konservatieve Partij op, die trouw bleef aan de principes van de apartheid en die een blank Zuid-Afrika met zwarte thuislanden voorstaat. Hij trad toe tot het parlement als "benoemd lid' en werd door de KP in 1989 naar voren geschoven als vertegenwoordiger in de Presidentiële Raad.

Derby-Lewis bracht soms zelfs zijn eigen partij in verlegenheid met racistische uitspraken; zo verwierp hij eens dat zwarten meer loon betaald krijgen dan ze nodig hebben om in leven te blijven. De KP heeft nog geen commentaar willen geven op de aanhouding.

Bij een demonstratie in Vanderbijlpark, 80 kilometer van Johannesburg, schoot een extreem-rechtse blanke zaterdag vanuit zijn auto in de menigte. Twee zwarte demonstranten werden gedood.