Stappen naar politieke vernieuwing

Italië stemt zondag en maandag in acht referenda. Een aantal hiervan wordt gezien als belangrijke stappen naar politieke vernieuwing.

Kieswet Senaat. Voorgesteld wordt voor driekwart van de senaatszetels een meerderheidsstelsel in te voeren ter vervanging van de evenredige vertegenwoordiging die nu in de praktijk bestaat. Om de kleine partijen niet helemaal uit te bannen, zou de rest moeten worden verdeeld volgens het systeem van de evenredige vertegenwoordiging. De voorstanders zeggen dat de bestuurbaarheid van het land verbetert als er minder kleine partijen zijn en meer allianties, en willen tegelijkertijd de band tussen kiezer en afgevaardigde versterken.

Partijfinanciering. Voorgesteld wordt een einde te maken aan de financiering van partijen door de staat, jaarlijks ongeveer honderd miljoen gulden. De partijen zouden moeten leven van vrijwillige bijdragen van burgers en bedrijven. Doel is een nieuwe vorm van partijfinanciering. Na alle smeergeldschandalen is er geen partij die dit voorstel niet steunt.

Drugs. Voorgesteld wordt drugsgebruik uit de sfeer van het strafrecht te halen. Hierdoor zou de justitie van een enorme hoeveelheid processen worden bevrijd. Norm om te bepalen of iemand een drugsgebruiker of een drugshandelaar is - de laatste blijft in het voorstel wel strafbaar - zou niet meer de dagelijkse dosis zijn, zoals nu, maar de vroeger geldende “bescheiden hoeveelheid”.

Spaarbanken. Voorgesteld wordt het kabinet de bevoegdheid af te nemen om de presidenten van spaarbanken te benoemen. Deze zou moeten toevallen aan de raden van bestuur van de afzonderlijke banken. Doel is de greep van de politieke partijen op de banksector te verminderen. Officieel is geen van de partijen tegen dit voorstel.

Milieu. Voorgesteld wordt de controle van milieuverontreiniging te ontnemen aan de lokale gezondheidsdiensten. De milieugroepen willen in plaats hiervan een landelijk milieubureau, waardoor de controle niet meer onder het ministerie van gezondheid maar onder Milieu zou vallen.

Landbouw. Voorgesteld wordt het ministerie van landbouw op te heffen. Doel van de voorstanders, een aantal regio's, is een grotere autonomie voor de regio's in het landbouwbeleid.

Toerisme. Voorgesteld wordt het ministerie van toerisme en schouwspelen op te heffen. Net als bij landbouw willen de regio's meer armslag voor zichzelf. Zowel bij de regelgeving als bij het beheer van de fondsen voor toerisme, ongeveer 1,4 miljard gulden.

Staatsdeelneming. Voorgesteld wordt het ministerie voor staatsdeelneming af te schaffen. Het bestaat nu in feite al niet meer, maar het decreet waarin het ministerie wordt opgeheven is nog niet door het parlement. Analoog als bij het referendum over de staatsbanken is het doel de greep van de politieke partijen op de economie te verminderen. Overigens was het ministerie al steeds meer een uitvoerend orgaan van de partijen in plaats van een onafhankelijke bron van beleid.