PvdA neemt afstand van corrupte partijen

BRUSSEL, 17 APRIL. De PvdA vindt dat haar Europese zusterpartijen die in opspraak zijn geraakt door corruptieschandalen, ingrijpende “zuiveringen” moeten doorvoeren. Als dat niet gebeurt, ziet de PvdA er vanaf om met deze zusterpartijen een gemeenschappelijk Europees verkiezingsprogramma te maken voor de Europese verkiezingen van volgend jaar juni. In Italië zijn al prominente socialisten in staat van beschuldiging gesteld, in Spanje en Wallonië kampen respectievelijk de PSOE en de PS met corruptieschandalen. “We willen deze partijen eerst de kans geven om hun zuiveringen door te voeren”, zegt Jan-Marinus Wiersma, die in het PvdA-bestuur is belast met internationale zaken. “Maar als dat proces vastloopt, dan vraag ik me af of het zin heeft samen een sociaal-democratisch program te schrijven.”

Wiersma leidde deze week in Brussel een vergadering van Euro-socialisten die inmiddels zelf ook zijn getroffen door een corruptieschandaal. De voormalige secretaris-generaal van de Federatie van socialistische partijen in de EG, Mauro Giallombardo, wordt ervan verdacht smeergeld te hebben doorgesluisd van de Italiaanse PSI naar de Waalse PS. Tegen Giallombardo, die voortvluchtig is, is een internationaal arrestatiebevel uitgevaardigd. Hij was de rechterhand van de afgetreden PSI-leider Bettino Craxi. “Zulke schandalen hebben ook een weerslag op ons”, zegt Wiersma. “Als de PvdA met deze partijen samenwerkt, kunnen we dit niet onbesproken laten.”

Wiersma kreeg bij zijn oproep tot een “zuivering” steun van de Duitse SPD en het Britse Labour, die zich in het verleden reeds hebben verzet tegen dubieuze praktijken van mediterrane socialisten. De Noordeuropese sociaal-democratische partijen vrezen dat hun geloofwaardigheid wordt aangetast als er niet schoon schip wordt gemaakt.

De "losse' federatie is intussen opgevolgd door de hechtere Partij van Europese Sociaal-democraten (PES) die in november in Den Haag werd opgericht. De PvdA besloot op haar partijcongres van december dat het PES-programma ook het PvdA-programma voor de Euro-verkiezingen is. Nu de PvdA met de in opspraak geraakte PS, PSI en PSOE in hetzelfde PES-bootje zit “moeten we onze morele code hoog in het vaandel houden”, aldus Wiersma.

Pag.5: "Er is nog meer aan de hand'

De socialistische fractie van het Europarlement die de Federatie financierde en onderdak bood, heeft de zaak-Giallombardo deze week ook besproken. De top van de fractie heeft een “vertrouwelijke notitie” laten maken over de status van Giallombardo, die in 1989 wegens “disfunctioneren” werd vervangen door de SPD'er Axel Hanisch. Uit de notitie blijkt dat de vaak afwezige Giallombardo, die door de huidige EG-commissaris Karel van Miert werd omschreven als “onze eigen mafioso”, daarna van de Federatie nog 218 vakantiedagen kreeg wegens "overwerk'. Formeel verliet hij de Euro-socialisten op 27 september 1990 en kreeg hij een hoge functie bij de secretaris-generaal van het Europarlement, de Siciliaan Enrico Vinci. Giallombardo gebruikte zijn "vakantiedagen' om in Luxemburg firma's op te richten die smeergeld uit Italië witwasten. Hij was op 26 juni 1990 mede-oprichter en voorzitter van Merchant International Holding (MIH) en richtte op 20 september 1990 Merchant Europe op. De twee bedrijfjes zijn filialen van Merchant Italia, het Italiaanse moederbedrijf dat te boek stond als geldbron voor de PSI. Giallombardo was dus nog in dienst van de Euro-socialisten toen hij zijn activiteit ondernam waarvoor hij nu wordt gezocht.

De socialistische fractie van het Europarlement loopt echter met een grote boog om de zaak heen. “Er is nog veel meer aan de hand, het is maar goed dat ze dat nog niet weten”, zo liet een lid van de fractietop weten. De meesten willen liever “niets weten” want kennis kan belastend werken. Ze ontlopen de affaire en ook hun Italiaanse “geestverwanten”. De Euro-socialisten hebben hun studiedagen in mei, die gepland waren in Florence, inmiddels verlegd naar het Franse Aix-en-Provence.

Ook bij de Europese christen-democraten, de EVP, begint het te rommelen. Vorig jaar werd de Italiaanse christen-democratische Europarlementariër Salvo Lima, die ervan werd verdacht nauwe banden met de mafia te hebben, doodgeschoten. Entwee weken geleden pleegde Antonio Quatraro, hoge functionaris bij de Europese Commissie èn ex-voorzitter van de Italiaanse christen-democraten in Brussel, zelfmoord. Kort voordat Quatraro zou worden gehoord in een onderzoek naar een tabaksfraude sprong hij uit het raam van zijn kantoor op de zesde etage. Ook de Europese christen-democraten mijden Italië. Hun studiedagen zijn inmiddels verlegd van Napels naar het Spaanse Valencia.

De Groenen in het Europarlement hebben de voorzitter, Egon Klepsch, vragen gesteld over de zaak-Giallombardo. “Er moet opheldering komen en er moeten ook maatregelen worden genomen”, vindt Nel van Dijk. Ook de leiding van het Europarlement loopt op kousevoeten om de affaire heen. Reeds in mei 1992 heeft het Italiaanse parlementslid Luigi Moretti vragen gesteld over de onduidelijke activiteit van Giallombardo, die tot 1 februari van dit jaar in dienst van het parlement was. De antwoorden waren toen ontwijkend en nietszeggend. De vragen werden begin dit jaar - na alle onthullingen in de Italiaanse pers - herhaald maar het Europarlement weigert een onderzoek.

De leider van de PvdA-delegatie in het Europarlement, Eisso Woltjer, vindt dat “de vragen geen hout snijden”. Hij heeft de affaire "intern' wel aan de orde gesteld maar vindt een onafhankelijk onderzoek voorbarig. “Ik wil eerst eens afwachten wat de Belgische en Italiaanse justitie doen, een veroordeling van Giallombardo is er nog niet”. Het blijft echter een vraag waarom Giallombardo jarenlang straffeloos kon “disfunctioneren” en waarom de zusterpartijen hem zo lang de hand boven het hoofd hielden. Sommigen vinden dat Euro-socialisten zèlf hun “eigen stoepje” moeten schoonvegen en er daarom een onafhankelijke onderzoekscommissie moet komen, met daarin enkele kopstukken uit de Europese sociaal-democratie. Woltjer is echter bang dat het schandaal “een politieke zaak” wordt. “De vlucht naar voren met een onderzoekscommissie is gevaarlijk en kan de schade vergroten. De partijen uit Zuid-Europa zouden dit ervaren als beledigend, en een egelstelling innemen. En dan krijg je meteen het conflict Noord-Zuid in eigen gelederen.”

Met name Groenen en regionalisten in het Europarlement vinden dat socialisten vuile handen hebben gemaakt door Giallombardo na 1990 te "parachuteren' in een hoge positie in het apparaat van het Europarlement. “Door het systeem van politieke benoemingen, met de vele diensten en wederdiensten, kon Giallombardo zich juist zo lang handhaven”, zo heet het. “Want iedereen knijpt een oogje toe.”

Vooral naarmate de Euro-verkiezingen naderen proberen politieke groepen hun medewerkers in het ambtenarenapparaat van het parlement te parachuteren die “anders buiten de boot vallen”. Zo zijn vroegere secretarissen-generaalvan de christen-democraten, Bettamio en Guccione, in topfuncties beland van het Europarlement. En op die manier konden de socialisten op een elegante manier van Giallombardo afkomen, echter in ruil voor een wederdienst van andere groepen.

De fractie waartoe onder andere de Franse gaullisten behoren parachuteren volgende week - in ruil voor medewerking aan de benoeming van Giallombardo in 1990 - weer hun eigen secretaris-generaal Tom Earlie in een directeursfunctie bij het Europarlement van ƒ 20.000 per maand belastingvrij. Euro-socialisten en christen-democraten stemmen hiermee in, hoewel het geen publiek geheim is in Brusselse burelen dat Earlie de firma Euroconsult bezit die studieopdrachten uitvoert voor politieke fracties uit het Europarlement en tevens consul is voor Marokko. “De essentie van de zaak-Giallombardo is dat de meeste fracties boter op hun hoofd hebben”, zo luidt het bij de Groenen. “Want ze compromitteren zich voor de prijzenpot met directeurschappen.”