Jeltsin krijgt steun leiders GOS

MINSK, 17 APRIL. De leiders van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) hebben gisteren hun onderlinge verschillen van mening tijdelijk aan de kant geschoven en eensgezind steun betuigd aan de Russische president Boris Jeltsin, wiens lot afhankelijk is van het referendum dat op 25 april wordt gehouden.

Als Jeltsin het referendum verliest, dan kunnen in Rusland elementen aan de macht komen die streven naar herstel van de oude Sovjet-Unie en dat zou het einde van het Gemenebest van Onafhankelijke staten betekenen, aldus de Oekraïense president Kravtsjoek. “De 25ste april beslist over het lot van het GOS, de toekomst van onze volken en onze staten”, aldus Kravtsjoek. President Islam Karimov van Oezbekistan zei dat president Jeltsin weliswaar fouten had gemaakt maar dat hij op de juiste koers zit. “We steunen volledig wat wordt gedaan onder leiding van president Jeltsin. Ik verklaar hierbij categorisch dat we belang hebben bij de overwinning van de hervormingen”, aldus Karimov.

Op 25 april kunnen de 107 miljoen Russische kiezers zich uitspreken over het beleid dat president Jeltsin voorstaat. De Russische leider sprak tegenover zijn collega's van het Gemenebest de verwachting uit dat hij de steun van de meerderheid van de Russen krijgt: “Ik ben het geheel eens met Leonid Makarovitsj (Kravtsjoek) dat bij het referendum de democratie zal winnen. Dat is wat ik geloof.” De Russische president heeft aangekondigd te zullen aftreden als het referendum negatief voor hem uitvalt.

Tijdens de bijeenkomst, die werd gehouden in de Russische hoofdstad Minsk, zijn geen verdere afspraken gemaakt tussen de deelnemende staatshoofden. Wel werd overeengekomen op 12 mei opnieuw bijeen te komen.

Bij het begin van de bijeenkomst schetste president Noersoeltan Nazarbajev van Kazachstan de binnen het GOS bestaande verdeeldheid. Hij onderscheidde drie groepen landen, zonder daarbij namen te noemen: één die een gemeenschappelijke economische ruimte voorstaat alsmede samenwerking op terrein van gezamenlijke defensie, een tweede die streeft naar meer autonomie en een derde groep die nog geen standpunt heeft ingenomen. Nazarbajev sprak als zijn oordeel uit dat de landen die tot de tweede groep behoren “geholpen moeten worden op een normale wijze uit te treden”. Eerder deze week verklaarde president Karimov van Oezbekistan dat zijn verwachtingen van het GOS tot op grote hoogte een illusie waren gebleken, een mening die wordt gedeeld door zijn collega van Toerkmenistan, Saparmoerad Nijazov. Karimov: “Tijdens zijn bestaan heeft het GOS 270 documenten aanvaard, maar slechts weinige daarvan functioneren daadwerkelijk.”

Jeltsin en Nazarbajev zijn voorstander van sterkere samenwerking op economisch terrein. Ook Wit-Rusland zou een eind op die weg mee willen gaan. De Centraal-Aziatische lidstaten van het GOS zijn echter al overgegaan tot de vorming van een eigen economische unie.

Op militair terrein verlopen de zaken nog moeizamer. Rusland en de Oekraïne hebben onenigheid over de kernwapens van de voormalige Sovjet-Unie die nog op het grondgebied van de Oekraïne staan gestationeerd. Rusland heeft de Oekraïne ervan beschuldigd dat het land de controle wil behouden over de 176 strategishe kernraketten die zich nog op zijn grondgebied bevinden. (Reuter, AP, AFP)