Sloop bedreigt historische overkapping

's-Hertogenbosch heeft een prachtig station, maar niet lang meer, als het aan de politiek ligt. Enkele weken geleden discussieerde de gemeenteraad van Den Bosch over een advies aan de Rijksdienst voor de Monumentenzorg over het behoud van de spectaculaire stationsoverkapping, die in 1895 is gebouwd. De uitkomst was voorspelbaar. De historisch waardevolle overkapping moet grotendeels wijken voor de waan van de dag.

De plannen voor Rail 21 van de Nederlandse Spoorwegen maken bepaalde veranderingen aan het stationsemplacement gewenst. Naast het station wordt een geavanceerde kantorenwijk aangelegd. Het stationsplein aan de stadszijde is niet modern genoeg. Het station moet derhalve drastisch worden gemoderniseerd. De bestaande overkapping staat de plannen van NS en de gemeente nogal in de weg. Een creatieve oplossing die de overkapping in haar waarde laat is er blijkbaar niet. Eén van de twee magistrale perronkappen mag blijven staan, maar daar moet dan wel een hoogliggende "passerelle' dwars doorheen. Een soort Utrecht CS, zij het smaller. Maar even bruut.

De Stichting tot Behoud van Monumenten van Bedrijf en Techniek in het Zuiden van Nederland wierp zich in augustus 1991 in de strijd. Zij vroeg de Rijksdienst voor de Monumentenzorg om plaatsing van de integrale stationsoverkapping op de Rijksmonumentenlijst. Het zou de eerste grote stationsoverkapping met perronkappen zijn; een perfecte aanvulling op de drie stations met treinenhallen die al op de lijst staan: Amsterdam CS, Den Haag Holland Spoor en Haarlem. Deskundigen beschouwen de stationsoverkapping van Den Bosch als het meest imposante werk van G.W. van Heukelom, de bekende spooringenieur/architect. Het is de enige in Nederland overgebleven representant van dit type.

Na het verzoek tot bescherming werd Den Bosch, zoals is voorgeschreven, door de Rijksdienst om advies gevraagd. De betrokken partijen (NS en de Stichting) werden gepolst. Het advies dat er na uiterlijk vijf maanden had moeten liggen, liet echter op zich wachten en er werd gevraagd om uitstel. Na achttien maanden had de raadscommissie Monumentenzorg het advies uiteindelijk klaar, waarna het onlangs werd voorgelegd aan de gemeenteraad van Den Bosch.

Wie na zo'n tijd een doorwrocht advies had verwacht, heeft het mis. In anderhalf jaar is er niets aan de plannen veranderd of toegevoegd. De overkapping staat nog steeds in de weg.

Twee studenten (afstudeerders aan de TU Delft en Eindhoven) bestudeerden de technische en architectonische aspecten van integraal behoud. Er kan een variant worden ontwikkeld die volledig recht doet aan de bijzondere nationale waarde van dit technisch monument. De voorgestelde sloop en verminkingen kunnen worden vermeden, zij het tegen een meerprijs. Renoveren van een antieke kap kost meer dan haar slopen en er een nieuwe voor in de plaats te zetten. Een aantrekkelijke onderdoorgang naar de sporen kost meer dan een hoogliggende loopbrug dwars door de waardevolle perronkappen. Het eerste perron moet ongeveer anderhalve meter verschuiven, omdat straks treinen met een vaart van 160 km per uur door het station zullen razen. Dus komen de kosten van verplaatsing van de kap op het eerste perron er nog bij.

Maar is een meerprijs van circa ƒ 20 miljoen op een stationsproject van ten minste ƒ 250 miljoen dan per definitie onhaalbaar? De renovaties van de bovengenoemde stations in de Randstad kostten aanmerkelijk méér.

Als er werkelijk goede argumenten bestonden voor de geprogrammeerde verminking van de Bossche stationsoverkapping, dan moeten we blij zijn met de schamele rest die men voor ons nageslacht wil behouden. Maar uit de door de Stichting geëntameerde onderzoeken is gebleken dat er technisch en architectonisch geen belemmeringen zijn. Alleen de meerkosten.

Het advies van Den Bosch luidt dat alles wat de oorspronkelijke plannen van de gemeente en NS in de weg staat, gewoon moet worden gesloopt. Er wordt onder meer gesteld, dat er nu geen tijd meer is om over alternatieven te praten. En dat terwijl het advies ruim een jaar is achtergehouden. Zo poogt de politiek de burger waardevermindering van z'n leefomgeving op te dringen. Alleen de plaatselijke kleine partijen zagen de problematiek helder. Die stemden tegen. De raadsleden van de grote politieke partijen vonden het “wel jammer dat een betere oplossing nu niet meer haalbaar is”, maar ja, de voortgang van zo'n prestigieus project mag niet worden geremd.

Mocht de Rijksdienst voor de Monumentenzorg straks, tegen het advies in, de kappen toch op de Monumentenlijst zetten (hetgeen zeer wel mogelijk is), dan ontstaat er een absoluut onmogelijke situatie. Want een alternatieve oplossing is immers nooit overwogen.