RIJKSAMBTENAREN

Blijkens NRC Handelsblad van 7 april willen de fracties van CDA en PvdA in de Tweede Kamer het kabinet dwingen het aantal rijksambtenaren verder te verlagen. Minister Dales verzet zich ertegen en wil eerst een discussie over de taken van de rijksoverheid.

Het aantal rijksambtenaren is de afgelopen jaren in een aantal bezuinigingsrondes verkleind. Voor de politiek is "de overheid' daarmee "flink teruggedrongen'. Feitelijk is de roep uit de politiek om overheidsoptreden echter niet verminderd. De toegenomen spanning tussen enerzijds de vraag om meer overheidsoptreden en anderzijds minder ambtenaren heeft, behalve tot een sterke vergroting van de werkdruk in het rijksapparaat, ertoe geleid dat - onder druk van de Kamer - nieuwe wegen zijn ingeslagen om aan de vragen uit de politiek te blijven voldoen. De belangrijkste zijn: 1) externe deskundigen; 2) uitbesteding van overheidstaken aan particuliere bureaus; 3) verzelfstandiging van overheidstaken; 4) overheveling van taken naar het maatschappelijk middenveld; 5) decentralisatie van rijkstaken naar lagere overheden.

Het effect van de operaties is, dat de rijksdienst er op papier kleiner uitziet. In werkelijkheid is hij echter alleen van gedaante veranderd; de collectieve sector is geen spat kleiner geworden, maar is er door genoemde operaties alleen maar duurder op geworden: het bedrijfsleven, zelfstandige bestuursorganen, het maatschappelijk middenveld en de lagere overheden betalen immers alle beter dan de rijksoverheid. De beweerde grotere efficiency in die kringen doet er niet wezenlijk aan af.

Paulis (CDA) en Zijlstra (PvdA) zijn dus bezig om de collectieve sector niet kleiner, maar duurder te maken. Hoe hoog de rekening van hun optisch bedrog is, zal blijken uit de lopende onderzoeken van de Algemene Rekenkamer naar de kosten van uitbesteding en verzelfstandiging, en de komende parlementaire enquête naar de uitvoering van de sociale zekerheidswetgeving zal laten zien wat inschakeling van het maatschappelijk middenveld kost.