Chaos en geweld in Z-Afrika bij rouwen om Hani

JOHANNESBURG, 15 APRIL. De rouwdag ter herdenking van de vermoorde zwarte leider Chris Hani is gisteren op verscheidene plaatsen in Zuid-Afrika uitgemond in chaos en vandalisme.

Het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) had grote moeite om militante jongeren in bedwang te houden. Zeker zeven mensen zijn om het leven gekomen en driehonderd mensen gewond geraakt, terwijl veel schade werd aangericht door plundering en brandstichting.

President De Klerk sprak van “een donkere dag voor Zuid-Afrika” en kondigde gisteravond voor de televisie extra veiligheidsmaatregelen aan. De regering zal 3.000 extra manschappen van politie en leger toevoegen aan het huidige aantal van 23.000. “We zijn vastberaden het land niet te laten ontaarden in de chaos die groepen radicalen van rechts en links willen creëren”, aldus De Klerk.

Volgens de werkgeversorganisaties verscheen negentig tot honderd procent van de zwarte werknemers gisteren niet op het werk. Aan tientallen demonstraties en herdenkingsbijeenkomsten voor de secretaris-generaal van de communistische partij en ANC-topman Hani namen honderdduizenden zwarten deel. De meeste bijeenkomsten verliepen gedisciplineerd. Het ANC, dat de dag organiseerde, prees het gedrag van de meerderheid. De ongeregeldheden waren volgens de bevrijdingsbeweging te wijten aan “een aanzienlijk aantal onhandelbare mensen” en criminele elementen.

Vier doden en meer dan 250 gewonden vielen in het zwarte woonoord Soweto, toen de politie het vuur opende op een menigte van enkele tienduizenden zwarten die zich had verzameld bij een politiebureau. De politie schoot met hagel, rubber kogels en traangas, nadat volgens haar zeggen demonstranten met stenen begonnen te gooien. Het ANC en ooggetuigen verklaarden echter dat de politie zonder aanleiding en zonder waarschuwing het vuur had geopend. De internationale waarnemers in Zuid-Afrika hebben het optreden van de politie veroordeeld.

In enkele grote steden, zoals Johannesburg, Port Elizabeth, Durban en Kaapstad, sloegen groepjes demonstranten aan het plunderen. De situatie in Kaapstad was het ernstigst. Jongeren staken auto's in brand, gooiden winkelruiten in en stalen goederen. Politie en leger probeerden met traangas en rubber kogels de situatie onder controle te houden.

Bij een ander incident vanmorgen bij Pietermaritzburg in Natal kwamen zeker elf mensen om het leven. Het was nog niet onmiddellijk duidelijk of het voorval verband hield met de herdenkingen voor Hani.

De Zuidafrikaanse ambassade in Umtata, de hoofdstad van het "thuisland' Transkei, werd door duizenden demonstranten aangevallen en zwaar beschadigd. Een dag eerder waren in Transkei twee blanken vermoord. De gezinnen van het ambassadepersoneel zijn inmiddels het thuisland ontvlucht.