Lady Thatcher valt uit naar Westen over oorlog in Bosnië

LONDEN, 14 APRIL. Ex-premier Margaret Thatcher heeft het Westen en vooral de Britse regering op een vernietigende aanval inzake hun opstelling jegens de oorlog in Bosnië getrakteerd. Ze eist een ultimatum aan de Serviërs om het Owen-Vance-vredesplan te aanvaarden, kracht bijgezet door de dreiging met luchtaanvallen en wil dat het Westen de moslims bewapent zodat ze zich kunnen verdedigen.

In een door haar zelf gezocht optreden voor het BBC-nieuws gisteravond beschuldigde ze de Europese Gemeenschap van gewetenloosheid en haar opvolger John Major impliciet van lafheid. “Er is geen geweten. We hebben ons gedragen als medeplichtigen aan massamoord”, zei ze.

De uitbarsting van de baronesse - met fonkelende ogen, geen tegenspraak duldend en in topvorm zoals op het hoogtepunt van haar premierschap - kwam aan het eind van een dag waarop zowel Malcolm Rifkind, de minister van defensie, als Douglas Hurd, de minister van buitenlandse zaken, hadden herhaald dat militaire interventie in de oorlog in Bosnië uitgesloten was, hoe gruwelijk de beelden uit de belegerde moslimstad Srebrenica ook waren.

Rifkind haastte zich de uitbarsting van zijn voormalig premier als “emotionele onzin” te betitelen en werd daarin later, in beleefdere bewoordingen, bijgevallen door David Owen zelf. Douglas Hurd, verblijvend in Japan, hield zijn reactie vooralsnog voor zich. Labour maakte van de gelegenheid gebruik om opnieuw een spoeddebat in het Lagerhuis te eisen, waarin de regering haar beleid ten aanzien van het voormalig Joegoslavië uiteenzet.

Lady Thatcher had Douglas Hurd als speciaal mikpunt van minachting uitgezocht. Ze vond diens opmerking dat het bewapenen van de moslims alleen maar “a level killing field” (variant op a level playing field, een speelveld waarop beide partijen dezelfde kansen hebben) zou creëren, “schandelijk”. Bosnië, zei ze, was al “een slagveld van het soort dat ik dacht nooit meer te zullen zien in Europa”. Dat daartegen niet effectiever was opgetreden, was “Europa niet waardig, het Westen niet waardig en de Verenigde Staten niet waardig. We kunnen niet langer doorgaan met dit beleid waarbij we de mensen voedsel verstrekken maar ze dan laten afslachten”.

John Major, de opvolger die Thatcher ooit als haar ideale keus gezien heeft, kreeg de volle kilte van Her Ladyships desillusie over zich heen. Thatcher trok een parallel met de Battle of Britain in de Tweede Wereldoorlog. Toen had het land te weinig wapens gehad om zich behoorlijk te kunnen verdedigen, maar het had tenminste “een eerste minister met het hart van een leeuw” die ervoor gezorgd had dat het land die slag had overleefd. Thatcher roemde de Franse generaal Philippe Morillon, de man die het ongenoegen van zijn superieuren bij de Verenigde Naties heeft gewekt door zijn individuele manier van optreden en zijn weigering Srebrenica te verlaten vóór hulp op gang was gekomen.

De oproep van Lady Thatcher leek vanmorgen vooral gehoor te vinden bij "Euroskeptici' in de Conservatieve Partij, die daarin ammunitie vinden voor hun betoog dat de Europese Gemeenschap alleen maar een bureaucratisch monstrum is, dat besluitvorming tot krachtig optreden verlamt. Anderen - ook Tories die zich scharen achter de door David Owen bepleite “specifieke en weloverwogen militaire actie” jegens de Serviërs in Bosnië - wijzen erop dat Thatchers uitbarsting plaats heeft in de luxe positie van iemand die geen directe regeringsverantwoordelijkheid draagt.