Israel kan zich mislukken van vredesoverleg niet permitteren

De Egyptisch-Israelische top vandaag in Ismailya is een stap in een historisch proces dat de komende maanden in Washington zijn beslag kan krijgen en zich uitstrekt tot de Israelisch-Syrische vredesproblematiek.

De Egyptische president Husni Mubarak, die wordt belaagd door de steeds gewelddadiger Islamitische fundamentalistische terreur in zijn land, is meer dan ooit erop gebrand premier Yitzhak Rabin ervan te overtuigen dat hij in ruil voor vrede tot voor kort ondenkbaar geachte Israelische concessies moet doen. De onderdrukking van het Palestijnse volk onder de dekmantel van de Israelisch-Egyptische vrede is één van de argumenten waarmee de Islamitische fundamentalisten het Egyptische regime om de oren slaan.

De Egyptische leider wil zijn fanatieke opposanten dit argument, dat door veel Egyptenaren wordt geslikt, uit handen nemen. President Mubarak, die wordt geobsedeerd door de gedachte dat Iran de "boze geest' is achter de snelle verspreiding van het Islamitisch fundamentalisme in Egypte en in de regio, ziet een Israelisch-Arabische vrede als een strategisch tegenwicht voor het "Iraanse gevaar'.

Premier Rabin kan deze Egyptische zienswijze niet negeren. In de bezette gebieden wint de Palestijnse variant van het moslim-fundamentalisme, Hamas, aan invloed ten koste van de PLO. Deze ontwikkeling in de Palestijnse samenleving is op gang gekomen na de uitwijzing in december vorig jaar van de Hamas-elite naar Zuid-Libanon door de regering Rabin. De op de PLO gerichte Palestijnse onderhandelaars aan het vredesoverleg kunnen onmogelijk de vredesonderhandelingen met Israel voortzetten zonder een aanvaardbare oplossing voor de deportatie-problematiek. De "Palestijnse straat' accepteert dat gewoonweg niet.

Om de Palestijnen aan de conferentietafel te krijgen heeft Israel hen met gelijke munt moeten betalen. De Palestijnse leider Feisal Husseini uit Oost-Jeruzalem hoeft niet langer de Palestijnse delegatie in Washington vanachter de coulissen te souffleren maar mag nu van Israel formeel zijn plaats in de Palestijnse delegatie innemen. De Palestijnen leggen dat uit als een grote zege en het begin van een dialoog over de status van Jeruzalem.

De gevolgen van de onvoorspelbare, spontane Palestijnse messentrekkerij hebben de afgelopen weken het conflict een nieuwe dimensie gegeven. Nooit eerder is het aan een groot deel van het Israelische volk zo duidelijk geworden dat Israeliërs en Palestijnen niet meer samen kunnen leven. Er is een proces vol paradoxen op gang gekomen dat onvermijdelijk naar scheiding voert. Wie had ooit kunnen denken dat de PLO in het openbaar zou aandringen op opheffing van de afgrendeling van de bezette gebieden van Israel terwijl sommige Israelische ministers daarin juist het begin zien van Palestijnse onafhankelijkheid?

Yasser Arafat maakt zich terecht zorgen dat deze Israelische politiek Hamas in de kaart speelt. Uit de lege kas van de PLO kunnen de meer dan honderdduizend werkloos geworden Palestijnen niet op de been worden gehouden. De afgrendeling is daardoor een Israelische onderhandelingstroef geworden die in Israel zelf de nationalistische oppositie de mond snoert, omdat het door Rabin handig uitgespeelde veiligheidsargument alle andere motieven overstemt.

Het lijdt geen twijfel dat het de regering Rabin bittere ernst is, ondanks de gevolgen voor de Israelische economie, om goedkope Palestijnse arbeid uit de bezette gebieden om veiligheidsreden tot een minimum te beperken. Gisteren deed onder-minister Ran Cohen zelfs het voorstel langs de gehele "groene lijn' (de bestandslijn van voor 1967) een veiligheidshek te bouwen als een stap in de richting van politieke afscheiding van de westelijke Jordaan-oever van Israel.

Paradoxaal genoeg heeft de Palestijnse messentrekkerij de Palestijnse politiek van de regering Rabin de wind in de zeilen gegeven. Dat opent perspectieven voor een geslaagde Israelisch-Egyptische top in Ismailya vandaag en voortzetting van het vredesoverleg op 20 april in Washington onder de vleugels van de nieuwe Amerikaanse president Bill Clinton.

Plotseling zijn er zoveel nieuwe elementen in het spel dat Rabins voorspelling dat 1993 het jaar van de doorbraak zal zijn in vervulling kan gaan. Ook hij heeft daar groot belang bij, want het mislukken van de aanstaande vredesronde zal de instabiliteit in het Midden-Oosten enorm vergroten en het Israelisch-Palestijns conflict oncontroleerbaar maken, waardoor een verkiezingszege van de Arbeidspartij in 1996 dubieus zou worden.

De vredeskans is er, de omstandigheden zijn rijp en daarom rust er volgens de minister van buitenlandse zaken Shimon Perez op Israel een grotere plicht dan ooit om historische beslissingen te nemen.

In 1967, kort na de de Zesdaagse-oorlog, waarschuwde David Ben Gurion voor de gevolgen van inlijvingspolitiek van de toen veroverde "bevrijde' gebieden. Diens wijsheid staat nu als een teken aan de wand.