"Goddank zal de AWB je tegen zwarte racisten beschermen'

JOHANNESBURG, 14 APRIL. Eugene Terre'Blanche is terug. Nu blijkt dat Janusz Walus, verdacht van de moord op ANC-leider Chris Hani, lid is van de neo-nazistische Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB), treedt de leider van ultra-rechts in Zuid-Afrika weer naar voren in zijn geliefde rol als beschermer van blanken tegen het swart gevaar.

Balancerend tussen de christelijke moraal en de sentimenten van zijn achterban heeft Terre'Blanche de moord op de secretaris-generaal van de Communistische Partij weliswaar niet goedgekeurd, maar wel begrip getoond voor de motieven van Walus. De stilte van maanden is doorbroken - een vermeende liefdesaffaire met een Engelse society-dame uit Johannesburg dreigde een einde te maken aan zijn gezag in extreem-rechtse kringen. Nu is de AWB-voorman strijdlustig als vanouds. De man die zichzelf heeft uitgeroepen tot erfgenaam van de Boerengeneraals uit de vorige eeuw is populair geworden door subtiliteiten te vermijden.

Terre'Blanche toont geen mededogen met Hani: “Een moordenaar is vermoord”. Vanuit zijn kantoor in Ventersdorp, in het centrum van het Afrikanerdom, ontkent hij telefonisch opnieuw dat de genaturaliseerde Pool Walus in opdracht van de AWB heeft gehandeld. “Hij is gevlucht voor het communisme daar en Zuidafrikaan geworden. In dezelfde tijd dat het communisme in Rusland wordt verbannen, wordt het hier goedgekeurd en bevorderd door mijn regering. Hij heeft Hani vermoord omdat hij een communist was, niet omdat hij een swartmens was. Het ANC maakt onschuldige mensen dood, niet omdat ze anti-communist zijn, maar omdat ze blank zijn. De verantwoordelijkheid voor wat in de toekomst gaat gebeuren rust bij het ANC en Umkhonto we Siszwe (de militaire vleugel van het ANC, red). Ik waarschuw weer: als ze doorgaan met het vermoorden van blanken, met hun rassenoorlog, dan gaan ze de hel ontketenen in dit land. Zo eenvoudig is het”.

Terre'Blanche duidt op een aanslag enkele weken geleden bij Johannesburg. Zwarten namen willekeurige auto's onder vuur en doodden daarbij een blanke vrouw en twee kinderen. Aanvankelijk legde de politie de schuld bij het Volksbevrijdingsleger van Azanië (APLA), de gewapende tak van het linkse Pan Afrikaans Congres (PAC) die een anti-blanke campagne heeft aangekondigd onder de naam “Het jaar van de grote storm”. Uiteindelijk arresteerde de politie twee zwarten, die lid zouden zijn geweest van het ANC. De Weerstandsbeweging buitte het incident uit. AWB'ers, als altijd gekleed in hun khaki-uniformen en getooid met vlaggen met swastika-embleem, demonstreerden op de plaats van de schietpartij en waarschuwden voor wraakacties.

Terre'Blanche: “Ik kan de sluipmoord op Hani niet goedkeuren. Een sluipmoord is nooit mooi. Maar ik zal u wel zeggen: een moordenaar is vermoord. Als stafhoofd van Umkhonto we Siszwe was Hani verantwoordelijk voor de dood van velen. Veel mensen zijn gestorven door zijn hand. Zijn organisatie heeft lange tijd terreur uitgeoefend in Zuid-Afrika. Dan is het toch eigenaardig dat mensen nu zo geschokt zijn? Nu word ik vanuit de hele wereld gebeld of ik of de AWB verantwoordelijk zijn voor de moord, terwijl meneer Hani zelf verantwoordelijk was voor wat Umkhonto we Siszwe heeft gedaan!”

De oud-politieman Terre'Blanche richtte de Afrikaner Weerstandsbeweging in 1973 op als een para-militaire organisatie. De AWB eist de drie vroegere Boerenrepublieken Transvaal, Oranje Vrijstaat en Noord-Natal op als blank gebied. Naar eigen zeggen heeft de AWB inmiddels enkele tienduizenden getrainde en gewapende commando's voor "de Derde Boerenoorlog', dit keer niet als in de vorige eeuw tegen de Engelsen, maar tegen een zwarte overheerser. Walus behoort overigens niet tot deze commando's, hij is een gewoon lid. De AWB wordt gezien als de grootste dreiging van blanke zijde wanneer het Zuidafrikaanse vredesproces zou mislukken en ontaarden in een raciale burgeroorlog, waarvoor na de moord op de populaire zwarte leider Chris Hani van verschillende kanten is gewaarschuwd.

De aantrekkingskracht van de AWB op rechtse blanken is vooral de magnetische persoonlijkheid van Terre'Blanche, die met gebruikmaking van historische Boerenmythen en een groot oratorisch talent zijn aanhang aan zich weet te binden. Anti-communisme is een vast element van zijn toespraken. Umkhonto we Siszwe, zei hij eens, “is opgeleid in de koude kamers van het internationale communisme om onze vrouwen en kinderen te vermoorden en te verminken”. Voelt hij zich niet enigszins verantwoordelijk voor het scheppen van een klimaat, waarin de moord op Hani kon gebeuren? “Absoluut niet. Ik heb het voorzien: als de regering of Umkhonto of APLA de toestand niet onder controle kan houden, dan is dit een doodnormaal gevolg. Ik ben niet van plan te gaan liggen en sterven, terwijl mijn vrouw en kind vermoord worden. En deze man, Walus, heeft dit aangevoeld”.

Gelooft Terre'Blanche dat de moord op Hani zijn AWB zal schaden? “Ach man, jij zit daar in je kantoor in Johannesburg, vind je het niet prachtig dat AWB'ers jou straks gaan beschermen? Goddank zijn er mensen die jou willen beschermen wanneer een groep zwarte racisten je wil doden omdat je blank bent! Dit is mijn verhaal. Tot ziens, mijn vriend”.