Souvenir from Amsterdam

Pasen op de Wallen. Vanaf de Dam perst zich een dichte mensenmassa door de Damstraat en de Hoogstraten naar het oostelijk deel van de binnenstad. Boven het tumult van Amerikaanse, Japanse, Franse en Spaanse stemmen klinkt het geluid van bellen afgewisseld met een harde vloek of een gierende lach. Een wat oudere mevrouw laat zich verrassen door een city-bike en kan slechts op het laatste moment wegspringen.

Zo'n 230.000 toeristen bezochten de afgelopen dagen Amsterdam. Minder dan vorig jaar - het aantal buitenlanders dat in een hotel of pension verbleef lag rond de 65.000, een daling van tien procent tegenover vorig jaar - maar toch altijd nog goed voor voetgangersfiles in de binnenstad. Het gebied tussen de Dam en de Nieuwmarkt mag zich daarbij in een warme belangstelling verheugen. Want behalve een vaartocht door de grachten en het Rijksmuseum is het toch vooral de combinatie van koffieshops en raamprostitutie waarvan een onweerstaanbare aantrekkingkracht uitgaat. Wat elders zorgvuldig wordt verborgen ligt hier in de etalage.

De hoofdstedelijke VVV, hoedster van een van de belangrijkste bedrijfstakken voor Amsterdam, benadert de sterke kanten van de stad met een zeker pragmatisme. Op een recent congres waar de toekomststrategie aan de orde kwam leende de VVV een welwillend oor aan hoofdcommissaris Nordholt, die een pleidooi hield voor de hasj-koffieshops, mits goed gereguleerd en gecontroleerd uiteraard. En met het gereedkomen van de gemeentelijke verordening op de bordelen staat het souteneurs in principe vrij om het lidmaatschap van de Amsterdamse VVV aan te vragen.

Of ook de generatie souvenierswinkeltjes die bekend staan als de Headshops zich in de toekomst kunnen sieren met een blauw VVV-insigne op de gevel is minder zeker. Ooit begon het als een uitdragerij van drugsparafernalia: lepeltjes, weegschalen, zeefjes, hasj-pijpen, coke-mesjes en wat vakliteratuur. En dat alles temidden van de onvermijdelijke Indiase gewaden, sieraden en wierook.

In de loop der jaren verloren enkele Headshops hun onschuldig en ontwikkelden zich tot de pitbull onder de souvenir-winkels. Bij de Headshop op de Kloveniersburgwal - de jongste in de reeks - verdringen twee Italiaanse jongens zich voor de etalage waarin een gasgeweer ligt. Een Duits vriendenstel toont meer belangstelling voor de alarmpistolen. Binnen vergapen toeristen zich aan de verzameling kruisbogen, Samoerai-zwaarden en luchtbuksen. Twee meisjes wijzen giechelend naar een slagersmes dat groot genoeg oogt om een olifant mee uit te benen.

Bij buurtbewoners heeft het lachen om de toeristische wapenarsenalen al enige tijd plaats gemaakt voor verwondering. “Uitgerekend in een gebied waar een messenverbod geldt tref je zulke winkels”, meent Nieuwmarkt-bewoner Hans van Os. Of het wapentuig nu wordt verkocht of niet doet voor hem weinig ter zake. De kans dat de toerist als gevolg van het messenverbod zijn net aangeschafte hakgerei bij het verlaten van de winkel moet afgeven, is overigens gering. Adjudant Siem Groot van de politiepost Nieuwmarkt kan zich niet herinneren dat het ooit gebeurd is. Vanuit zijn bureau kijkt hij recht in de tegenovergelegen etalage met wapentuig. Een inspectiebezoek van Groot in het gezelschap van een wapenexpert leverde overigens weinig op. “Ze houden zich keurig aan de regels. Ook die kruisboogjes vallen niet onder de wapenwet”, aldus Groot.

Toch blijft het knagen in de mesvrije zone tegenover het politiebureau. “Je kunt er om lachen, maar eigenlijk is het je reinste flauwekul”, meent Henk Grool, die als gemeente-ambtenaar de contacten met de buurt onderhoudt. Na aanhoudende klachten besloot Grool de zaak te laten uitzoeken. Op het stadhuis bogen juristen zich over winkelwet en de algemene politieverordening. Grool heeft de hoop inmiddels bijna opgegeven. “Waar het eigenlijk op neer komt is dat de wapenwet aangepast moet worden. Maar dan moet je in Den Haag zijn. Dat kunnen we dus wel vergeten.”