Serviërs reageren met aanval op begin Navo-patrouilles

AVIANO, 13 APRIL. Met Amerikaanse, Franse en Nederlandse vliegtuigen heeft de NAVO gisteren een begin gemaakt met patrouilles in het luchtruim boven Bosnië-Herzegovina. Kort na het begin van de operatie bombardeerde de Servische artillerie in Bosnië drie belegerde steden: Sarajevo, Srebrenica en Bihac. Waarnemers leggen een verband tussen die bombardementen en het begin van de operatie "Deny Flight'. In New York heeft de Veiligheidsraad vannacht besloten een stemming over nieuwe sancties tegen Joegoslavië uit te stellen tot na het Russische referendum van 25 april.

Met de patrouilles moet de naleving van het vliegverbod worden afgedwongen, dat de Verenigde Naties hebben ingesteld. Bij de eerste missie kwam het tot een ongeluk; een Franse Mirage 2000 stortte in de Adriatische Zee.

De NAVO moet in het Bosnische luchtruim schendingen van het in oktober vorig jaar afgekondigde vliegverbod voorkomen. De luchtmacht van de Bosnische Serviërs en van de Joegoslaven hebben dit vliegverbod rond vijfhonderd keer geschonden. Ook de Kroaten hebben zich herhaaldelijk schuldig gemaakt aan schendingen van dit verbod.

"Deny Flight' is een historische operatie, omdat de NAVO voor het eerst sinds de vorming ervan in 1949 buiten het formele verdragsgebied optreedt en ook voor het eerst als zodanig in een oorlogszone in actie komt. Vier Amerikaanse F-15's, bewapend met raketten van het type Sea Sparrow en Sidewinder, stegen gisteren op vanaf de basis Aviano in Italië. Ze werden kort daarop gevolgd door twee Hornet-jachtbommenwerpers die vanaf het vliegkampschip Theodore Roosevelt opstegen, twee Franse Mirages-2000 die uit Cervia vertrokken en twee Nederlandse F-16's die opstegen vanaf de basis in Villafranca. De operatie wordt geleid vanaf een basis bij Vicenza en gecoördineerd door twee AWACS-vliegtuigen, vliegende radarstations die vanuit het Hongaarse luchtruim eventuele schendingen van het vliegverbod constateren. In totaal zijn ongeveer vijftig vliegtuigen van de Amerikaanse, Franse en Nederlandse luchtmacht bij de operatie betrokken. De Franse Mirage 2000 die gisteren tijdens de missie op Bosnië verongelukte, had volgens Franse woordvoerders technische problemen; het toestel was niet beschoten. De piloot werd gered.

De piloten van de NAVO-toestellen hebben de opdracht bij eventuele schendingen van het vliegverbod piloten van de betrokken Servische, Joegoslavische of Kroatische toestellen te waarschuwen en hen te dwingen te landen ofwel uit het Bosnische luchtruim te verdwijnen. Ze kunnen zulke toestellen neerschieten als aan waarschuwingen en bevelen geen gevolg wordt gegeven. Volgens deskundigen kunnen de piloten van de NAVO-toestellen vooral problemen ondervinden als helikopters of langzame, laagvliegende toestellen het vliegverbod schenden. In die gevallen is het voor de snelle gevechtsvliegtuigen moeilijk in de buurt te komen.