Na achttien jaar terug naar de familie in Vietnam

Broken journey, mending dreams, Ned. 3, 23.00-23.56u.

Als de familie bijeen zit krijgt ook Tran Huu Hanh het moeilijk. “Het is verschrikkelijk je te realiseren dat van het leven van je broers en zusjes meer dan vijftien jaar weggegooid is. Als ik in Australië een brood kocht of een boek en vijf of tien dollar uitgaf voelde ik de pijn, dat ik van dat geld m'n familie een maand had kunnen voeden.”

Als Zuidvietnamese jongen kreeg Hanh in 1974 de gelegenheid in Australië te gaan studeren. Zijn vader was advocaat, maar in de oorlogsjaren beroepsmilitair. Terwijl Hanh in Australië een opleiding volgde als fotograaf, werd vader na de overwinning van de Vietcong in 1975 overgeplaatst naar een heropvoedingskamp, terwijl moeder de taak had de overige negen kinderen op te voeden.

In Broken journey, mending dreams ging de Australische documentaire-maker Jim Landels vorig jaar met Hanh terug naar zijn familie in Saigon en filmde het weerzien. Na achttien jaar heeft Hanh geen last van cultuurproblemen. Hij voelt zich prettig in zijn oude, Vietnamese omgeving, maar tegelijkertijd is hij helemaal Autraliër: “Het is alsof ik in en uit loop.”

Hoe moeilijk het gezin de laatste achttien jaar ook is doorgekomen, de detentie van vader Tran Huu Din blijkt achteraf de hoop op de toekomst te zijn. Door zijn lange heropvoeding in een communistisch kamp, voelen de Amerikanen zich meer verplicht iets voor het gezin te doen en heeft het vorig jaar toestemming gekregen te emigreren naar Amerika. Voor moeder is dat vooral lastig, al beseft ze dat het volk terug is bij af. Er is nog altijd geen stromend water, geen televisie en geen koelkast en de boodschappen moeten dagelijks worden gedaan van een minimaal inkomen. En ook al is het moeilijk om met lege handen naar de Verenigde Staten te vertrekken en het door haar zo geliefde land te verlaten, ze weet dat er geen perspectief meer is en voor haar dochters geen mogelijkheid om met een nette man te trouwen, omdat nette mannen nu eenmaal niet meer beschikbaar zijn.

Hanhs komst naar Vietnam heeft daardoor een bijzonder karakter. Hij is in feite gekomen om ze voorgoed gedag te zeggen althans in Vietnam, een land dat hij waarschijnlijk nooit meer zal zien, evenmin als zijn 84-jarige grootmoeder in Hue, die hem goeddeels heeft opgevoed. “Het rare is dat ik ze weer gevonden heb om ze te verliezen,” zegt Hanh.

Hoewel de autoriteiten in 1986 een veel soepeler regiem hebben ingevoerd is het duidelijk dat Vietnam zich voorlopig niet zal herstellen van de oorlog die bijna twintig jaar geleden ophield. Er is een geweldige armoe, die ondanks de indrukwekkende bedrijvigheid van de bevolking niet te boven te komen lijkt. Maar die inzet en bedrijvigheid moet vroeg of laat renderen, zegt het nuchtere verstand. Zo is een man op straat geconcentreerd bezig labels van bierflesjes te drogen - exemplarisch voor de Vietnamese vlijt - en heeft de familie van Hahn zich met drift op het leren van de Engelse taal gestort, zoals je dat bij geen enkel emigratie-gezin zou zien.

Broken journey, mending dreams is een gevoelig profiel van een doorsnee "NSB-gezin' in het verscheurde Vietnam, zoals dat in 1975 achterbleef.