Een routinevlucht boven "het strand'

AAN BOORD VAN USS THEODORE ROOSEVELT, 13 APRIL. Bill Carrico heeft rode oren en een diepe groef om zijn neus - de sporen van het urenlang dragen van een vliegershelm. Zijn hart slaat geen 180 meer, maar zijn ogen staan nog niet helemaal goed. Carrico is bevelhebber van een van de drie squadrons F/A-18 Hornet-jachtbommenwerpers aan boord van het Amerikaanse vliegdekschip Theodore Roosevelt, dat met zijn escorte in de Adriatische Zee kruist. Hij is zojuist teruggekeerd van de eerste patrouillevlucht in het Bosnische luchtruim.

“Dit verschilde niet van een oefening”, zegt Carrico. Nieuwe en/of gevaarlijke missies, zoals deze onder NAVO-bevel, die Servische vliegtuigen voortaan aan de grond moet houden, vliegt een squadron-commandant traditiegetrouw het liefst als eerste. Maar vanaf het moment dat Carrico's Hornet en die van zijn "wingman' Pat Rainey om 11.40 GMT met donderend geweld per stoomkatapult van de USS Roosevelt werden afgeschoten, is er niets gebeurd dat de piloten niet uitentreuren met collega's uit andere NAVO-landen hebben geoefend. Zoals het opvolgen van de instructies die verkeersleiders in de AWACS-radarvliegtuigen geven en het uitwisselen van gegevens met de Nederlandse en Franse gevechtsvliegtuigen die ook boven Bosnië vlogen.

Wat heet trouwens gevaarlijk? Servische vliegtuigen hebben ze niet gezien, en ook de radar van luchtafweerbatterijen heeft zich stilgehouden. En dat zal zo blijven, vermoeden zij, maar meer dan “lage tot middelmatige bedreiging” heten die sowieso niet te vormen. Het is veel gevaarlijker om elke dag duizenden kilo's brandstof, raketten en granaten onder je stuurknuppel te hebben, maar daar zijn de piloten aan gewend. Als later die avond het alarm schalt voor de reddingshelikopters van de Roosevelt om op zoek te gaan naar een Franse piloot wiens Mirage in zee is gestort, halen veel piloten hun schouders op: “Allemaal bedrijfsriciso”.

Carrico en Rainey hebben gisteren een paar uur boven “het strand” gevlogen. Het strand, dat is in het jargon van de marinepiloten alles wat geen zee is. Tussen de wolken die het strand van Bosnië gisteren grotendeels bedekten, was vanaf een kilometer of zeven hoogte alleen maar sneeuw te zien. Voor de piloten van de Roosevelt was ex-Joegoslavië gisteren een abstract landschap “zonder vijandelijke activiteit” die om een “passend antwoord” vroeg - een raket of een clusterbom. En CNN mag ze dan de hele dag via de scheepstelevisie vertellen dat het er vanaf de grond anders uitziet, misschien willen ze dat wel niet weten.

Pag 5: Piloten VS gaan de uitdaging graag aan

Ze proberen zo goed mogelijk datgene te doen waarvoor zij zijn opgeleid en waarvoor ze dagelijks oefenen. Ze doen met plezier wat de NAVO van ze vraagt, zeggen ze, maar of ze bijdragen aan een spoedig einde van de Joegoslavische oorlog zouden ze niet weten. En eigenlijk willen ze zich niet in die vraag verdiepen. Daar zijn de politici immers voor.

De Theodore Roosevelt is een varende stad die nooit slaapt, zo wil het cliché. Maar het is niet anders. In alle gangen en op alle trappen lopen altijd mannen in uniform en overalls, met clipboards onder de arm of een helm. In de hangars en de ontelbare werkplaatsen van het met kernenergie aangedreven schip gaat elke twaalf uur een nieuwe groep technici aan het werk. De cafés en restaurants serveren de 5500 opvarenden continu hun hamburgers met saus, gebakken eieren en cajunrijst. Door het hele schip klinkt dag en nacht het knallen, steeds wanneer de vier catapults hun Hornet, Tomcat, Hawkeye of Intruder lanceren in een spoor van stoom en zuurzoet uitlaatgas.

Maar vandaag, dinsdag, zal het overdag rustig zijn. Dat betekent een invasie van joggers op het vliegdek, want weinigen zijn ongevoelig voor de neveneffecten van het calorierijke voedsel aan boord. Gevlogen wordt er pas vanavond weer, zegt de bevelhebber van het elf schepen tellende eskader, waarvan de Roosevelt de kern vormt, schout-bij-nacht Jay Johnson. De Roosevelt krijgt vanaf vandaag de nachtdienst boven Bosnië. Die beslissing van het NAVO-hoofdkwartier in het Italiaanse Vicenza is verstandig, zegt Johnson, want de opvarenden van de Roosevelt kennen het terrein door hun jaarlijkse patrouilles in de Middellandse Zee (de MED) veel beter dan de bondgenoten. “Laten die nou overdag eerst maar eens een beetje met het terrein bekend raken”.

De opvarenden van de Roosevelt voelen zich in meer opzichten in een bijzondere positie. Behalve door een vrijwel totaal rookverbod en de nieuwigheid van gescheiden afvalverzameling, is de Roosevelt om nog een reden bijzonder: het is een Amerikaans vliegdekschip met relatief heel weinig vliegtuigen aan boord, maar wel met 600 mariniers en hun helikopters en voertuigen: de zogeheten Special Marine Air Ground Task Force.

Die nieuwe indeling zou het schip bij uitstek geschikt maken voor amfibische operaties, in plaats van de conflicten op volle zee, die men zich tijdens de Koude Oorlog voorstelde, en bovendien houdt het een forse bezuiniging in.

Vlak voor zij begin maart de oversteek maakten van hun thuisbasis Norfolk in Virginia naar de Middellandse Zee bracht de Amerikaanse president Clinton een bezoek aan het schip, waarbij hij de bemanning prees om de wijze waarop zij de “uitdagingen” van de nieuwe wereldorde hadden aangenomen, die als voorbeeld konden dienen voor wat de rest van de Amerikaanse strijdkrachten ter zee te wachten staat.

Tot de taken van de mariniers op de Roosevelt behoort eventueel ook het redden van piloten die in Bosnië zouden stranden, maar dat het zover zal komen gelooft voorlopig niemand. De neergestorte Mirage heeft het eigen televisiejournaal van de Roosevelt gisteren niet gehaald. Wel het gebroken middenhandsbeentje van een beroemde basketballer back home.