"De RMS is geen droom, maar een realiteit van 1950'; Afscheid valt president Manusama zwaar; Emotionele inhuldiging president van Zuid-Molukken

ASSEN, 13 APRIL. Strijdbare woorden, emoties en symboliek kenmerkten de inhuldiging van de nieuwe president van de Republik Maluku Selatan (RMS), de republiek der Zuid-Molukken, dr. F.L.J. Tutuhatunewa zaterdag in de Molukse kerk in Assen. Ongeveer 250 Zuidmolukkers uit het hele land waren bijeengekomen voor deze plechtige, bijna twee uur durende gebeurtenis, velen getooid met strikjes in de kleuren van de RMS: groen, rood, blauw en wit.

Bewust was gekozen voor een datum dichtbij 12 april, de dag dat, in 1966, de eerste RMS-president dr. C. Soumokil in Indonesië werd geëxecuteerd. De keuze van de datum symboliseert dat de strijd voor een vrije Zuidmolukse republiek met de benoeming van een nieuwe president nieuw elan moet krijgen. “De RMS is geen droom, maar een realiteit van 1950”, aldus een van de genodigden J.L. Moniharapon uit Barneveld, verwijzend naar het jaar dat de republiek werd uitgeroepen.

“Hoe je aan een vrije republiek perspectief geeft is toekomstmuziek. In de politiek is alles mogelijk. Wie had gedacht dat een kolos als de Sovjet-Unie uit elkaar zou spatten? Nu is belangrijk om met de vijand tot een vergelijk te komen.” Met de vijand bedoelt Moniharapon Indonesië, het land dat de Molukse volksorganisatie Badan Persuatan omschrijft als onderdrukker en bezetter van het Zuidmolukse volk. Een andere bezoeker, A. Huwar uit Nijmegen, gelooft ook nog altijd in een onafhankelijke, vrije Molukse staat. Toch is hij bang dat het ideaal doodbloedt. “Hoe langer het duurt, hoe moeilijker het wordt. Maar als die staat er komt, ging ik er liever vandaag heen dan morgen. Ook al ben ik hier geboren, mijn roots liggen daar. Ik voel dat ik een verplichting heb ten opzichte van mijn voorouders om iets af te maken wat zij hebben opgezet.”

In zijn toespraak voorafgaand aan de overdracht refereert de scheidende president ir. J.A. Manusama die na 26 jaar aftreedt nadrukkelijk aan het RMS-ideaal. Hij geeft een historisch overzicht van het ontstaan van de RMS en beschrijft zijn eigen vlucht, voordat hij de wereld om steun vroeg. “Het was geen eenvoudige taak om een volk in ballingschap te leiden. Maar het was een goede zaak. Mijn koers was gebaseerd op het kompas van mijn geweten.”

Huilend vertelt hij dat het afscheid hem zwaar valt. “Maar in het belang van de strijd voor een onafhankelijke staat moet het.” Nadat de oude en de nieuwe president van plaatsen wisselen wenst hij Tutuhatunewa de vier eigenschappen toe die een president in zijn ogen moet bezitten: eerlijkheid, trouw, inzet en oprechtheid.

Naar Moluks bruiloftsgebruik houden in het wit geklede vrouwen een wit laken ten teken van reinheid rond de nieuwe president als deze de vlag vastpakt en met de rechterhand op zijn hart de eed (sumpahan) aflegt. Hij zweert trouw aan de grondwet (undang undang) en de rechten en vrijheid van het volk. In zijn eerste rede als president prijst Tutuhatunewa zijn voorganger en staat hij stil bij de taak die nu op zijn schouders rust. “Ik ben me ervan bewust dat die taak niet makkelijk is, maar ik sta er niet alleen voor. Ik reken op uw onvoorwaardelijke trouw.” Hij belooft de strijd voort te zetten. “We zullen ons ideaal verwezenlijken: een vrije en onafhankelijke RMS.” Manusama vraagt hij zijn persoonlijk adviseur te worden.