Boeing erkent onveiligheid van borgpinnen 747

ROTTERDAM, 13 APRIL. De krachten die worden uitgeoefend op veiligheidspinnen in de motorophanging van een Boeing 747 blijken acht tot tien keer sterker dan eerder was berekend.

De start van een volgeladen vrachtvliegtuig vergt met name van deze borgpinnen zeer veel. De druk kan hierbij zelfs zo hoog oplopen dat een pin het begeeft.

Deze conclusie heeft een woordvoerder van de Amerikaanse luchtvaartorganisatie FAA afgelopen weekeinde openbaar gemaakt. Zijn informatie berust op gegevens die vliegtuigfabrikant Boeing eind vorige week presenteerde tijdens een bijeenkomst in Seattle waarvoor internationale luchtvaartorganisaties, onderzoekers en veiligheidsinstanties waren uitgenodigd. Ook de Nederlandse vooronderzoeker naar de ramp in de Bijlmermeer, ir. H.N. Wolleswinkel, was aanwezig. De laatste bevindingen zeggen volgens de betrokkenen echter nog lang niet alles over het neerstorten van het El Al-toestel op 4 oktober vorig jaar.

Bij het onderzoek gebruikte Boeing een Cray supercomputer waarin verschillende omstandigheden tijdens een vlucht zijn nagebootst. Tevens gebruikte men een rekenmodel dat de pin in 34.000 afzonderlijke stukjes verdeelt. Alleen op deze manier kon worden achterhaald welk gedeelte te veel wordt belast. Om één berekening uit te voeren heeft de computer elf uur nodig. De vliegtuigfabriek stelt dat deze onderzoekstechniek niet beschikbaar was toen het type 747 bijna 25 jaar geleden voor het eerst op de markt kwam.

Boeing is volgens haar eigen verklaring al ruim voor de Bijlmerramp begonnen aan de ontwikkeling van een nieuwe borgpin. De directe aanleiding was een ongeluk met een vrachtvliegtuig van China Air in Taiwan. Dit toestel verloor eind l991 twee motoren van dezelfde vleugel. Het vrachtvliegtuig van ElAl dat neerstortte op een flat in de Bijlmer had kort na de start de twee motoren van de rechtervleugel verloren.

Over drie maanden heeft de vliegtuigfabrikant een nieuw type borgpin gereed voor een meer betrouwbare motorophanging aan de Jumbo-jets. De korte roestvrij stalen staaf wordt gratis beschikbaar gesteld aan alle maatschappijen die deze toestellen gebruiken. De wand van de nieuwe pin is twee keer zo dik als de huidige.

Borgpinnen of "fuse-pins' zijn niet alleen ontworpen om de motoren aan de vleugels te bevestigen. Ze dienen tevens als veiligheidssysteem. Iedere motor is met vier pinnen aan de onderkant in de vleugel vastgemaakt. De staven zijn zo ontwikkeld dat ze breken bij hevige en langdurige trillingen, waardoor vervolgens de motor wordt afgeworpen. Het toestel is daarna nog redelijk bestuurbaar. Zonder deze voorziening zou onder dergelijke omstandigheden een hele vleugel kunnen afbreken.