ANC: snel verkiezingen na moord op Chris Hani; Verdachte van aanslag lid van extreem-rechtse AWB

JOHANNESBURG, 13 APRIL. Het ANC wil snel een datum vaststellen voor de eerste algemene verkiezingen, om een einde te maken aan de spanning en onzekerheid die in Zuid-Afrika heersen na de moord op een van zijn belangrijkste leiders, Chris Hani.

Hani (50), secretaris-generaal van de Zuidafrikaanse Communistische Partij en lid van het hoofdbestuur van het Afrikaans Nationaal Congres, werd zaterdagmorgen voor zijn huis in Boksburg doodgeschoten. De voormalige chef-staf van het ANC-leger Umkhonto we Siszwe was de populairste ANC-leider na voorzitter Nelson Mandela en had een grote aanhang onder de radicale jongeren in de zwarte townships. Alle politieke partijen hebben zich in reacties van afschuw uitgesproken voor het oplossen van Zuid-Afrika's problemen door onderhandelingen.

De politie arresteerde kort na de aanslag een 40-jarige genaturaliseerde Poolse immigrant, Janusz Walus. Ballistisch onderzoek wees uit dat de kogels die Hani doodden afkomstig waren uit een van de twee wapens die Walus bij zich had. De verdachte, die sinds zaterdag weigert te spreken, is vanmorgen voorgeleid voor de rechtbank in Boksburg op aanklacht van moord. De zaak is uitgesteld tot 12 mei.

Walus is sinds 1986 lid van de extreem-rechtse, neo-nazistische Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) die vasthoudt aan de apartheid. Volgens AWB-leider Eugene Terre'Blanche was Walus' daad ingegeven door anti-communistische gevoelens, die hij heeft overgehouden aan “hevige onderdrukking” in Polen.

Terre'Blanche keurde de moord af, al verklaarde hij tegenover een persbureau het motief van elke blanke om Hani te willen vermoorden, te begrijpen

ANC-leider Mandela en president De Klerk maanden zaterdag het land tot kalmte en zelfbeheersing. Het bleef tijdens het Paasweekeinde relatief rustig, al waren er sporadisch incidenten als schietpartijen en plunderingen in de zwarte woongebieden rond Johannesburg. In een township bij Kaapstad werden drie blanken vermoord, maar volgens de politie was het geen wraakactie voor de moord op Hani.

Het ANC heeft voor morgen een dag van rouw afgekondigd. In het hele land worden herdenkingen en protestacties gehouden, en de verwachting is dat de dag zal uitlopen op een algemene staking. Behalve voor een verkiezingsdatum voert het ANC ook actie voor de spoedige installering van een Overgangsraad, waarin zwarte partijen het land tot de verkiezingen mee-besturen.

De politie heeft in het huis van de verdachte een lijst gevonden met de namen en adressen van negen andere te vermoorden politici. President De Klerk heeft aangeboden de bescherming van politieke leiders op te voeren. Een politiewoordvoerder verklaarde gisteren dat de politie onderzoekt of Walus alleen opereerde. “Er kunnen andere mensen bij betrokken zijn”, zei hij. Een van de wapens die Walus in bezit had was afkomstig van een diefstal in 1990, uit het legerhoofdkwartier in Pretoria waarvoor een extreem-rechtse groepering de verantwoordelijkheid op zich heeft genomen.

De moord op Hani is door regeringen in de hele wereld veroordeeld. De Europese Gemeenschap noemde in een verklaring de dood van Hani “tragisch” en riep op tot “kalmte en terughoudendheid in deze moeilijke situatie”. “Elementen die een snelle en vreedzame overgang naar een democratisch, non-raciaal en verenigd Zuid-Afrika willen voorkomen moeten geen kans van slagen krijgen”, aldus de EG-verklaring.