Rusland werkt aan nieuw plan voor Bosnië

BELGRADO, 10 APRIL. Rusland werkt aan een nieuw voorstel inzake de territoriale opdeling van Bosnië-Herzegovina, dat het vredesplan van de Verenigde Naties en de Europese gemeenschap acceptabel zou maken voor de Bosnische Serviërs. Daarmee zou het verscherping van de sancties tegen Servië en Montenegro overbodig maken.

Dat blijkt uit gisteren in Bosnië en Moskou gedane mededelingen. De Russische onderminister van buitenlandse zaken, Vitalii Tsjoerkin, die het plan eerder deze week in Belgrado met Servische leiders had besproken, maakt er thans een rondreis langs Washington en Europese hoofdsteden mee. Hij had zelf in het openbaar geen mededelingen gedaan over de Russische voorstellen. Volgens onbevestigde speculaties voorziet het Russische voorstel in de door de Bosnische Serviërs gewenste corridor tussen hun gebieden in West-Bosnië en Kroatië en de republiek Servië.

De vice-president van de door de Serviërs in Bosnië uitgeroepen "Servische republiek' bevestigde gisteren dat het Russische voorstel voorziet in een uitruil van gebieden volgens het Vance-Owen-plan. Een woordvoerder in Moskou suggereerde iets dergelijks. In New York wordt vernomen dat de Russische delegatie een voor maandag voorziene stemming in de Veiligheidsraad van de VN over verscherping van de sancties wil uitstellen, in het licht van de thans door Tsjoerkin geëntameerde onderhandelingen.

Gisteren in Belgrado gevoerd overleg tussen de Bosnisch-Servische bevelhebber, Ratko Mladic, en de commandanten van de VN-vredesmacht UNPROFOR hebben de belofte van een eenzijdig Servisch staakt-het-vuren bij de belegerde moslim-enclave Srebrenica opgeleverd. Verder stemde Mladic in met overleg, maandag, tussen de legeraanvoerders van de drie strijdende partijen in Bosnië-Herzegovina. Onbekend is nog of de aanvoerder van de moslim-eenheden, Sefir Halilovic, die afgelopen week zo'n bijeenkomst boycotte, nu wel aan het gesprek wil deelnemen. Doel van het gesprek is de versterking van het thans geldende staakt-het-vuren in de hele republiek, dat de afgelopen dagen frequent door verschillende partijen geschonden is.

Tussen moslims en Kroaten in Bosnië-Herzegovina is het gisteren opnieuw tot vijandelijkheden gekomen, waarbij twee Kroatische en één moslim-strijder gesneuveld zouden zijn. De gevechten vonden plaats in de stad Travnik, waar Kroaten in verband met de katholieke paasviering Kroatische nationale vlaggen hadden opgehangen. Toen moslim-strijders deze wilde weghalen, openden Kroaten het vuur. Het gevecht duurde drie uur en verflauwde pas toen in de nabijheid van de stad gelegerde Britse VN-soldaten met pantserwagens in de stad gingen patrouilleren.

Achtergrond van de steeds oplaaiende moslim-Kroatische spanning is de weigering van de moslims (het Leger van Bosnië-Herzegovina) zich aan het gezag van het Kroatische leger HVO te onderwerpen in de volgens het plan van Vance en Owen aan de Kroaten toegewezen zones. De HVO had eerder deze week de moslims in dezen een ultimatum gesteld.

De Verenigde Naties zouden vandaag opnieuw proberen een konvooi met hulpgoederen te sturen naar de moslim-enclave Srebrenica, dat op de terugweg 1.500 gewonden, grijsaards, vrouwen en kinderen zou kunnen meenemen naar het relatief veiliger Tuzla. Ondanks het feit dat eergisteren in een hulpkonvooi voor moslims in Sarajevo bij een Servische inspectie grote hoeveelheden munitie waren aangetroffen, verklaarde de Servische bevelhebber Mladic zich niet tegen verdere konvooien te zullen verzetten. Wel zal de Servische controle worden verscherpt. De herkomst van de munitie is nog steeds onduidelijk, sommige waarnemers denken dat zij niet - zoals eerst gedacht - op het vliegveld van Sarajevo is ingeladen, maar al eerder. Onbekend is hoe lang al de moslims VN-konvooien voor dergelijke transporten gebruiken.

Op verschillende vliegvelden in Italië staan inmiddels meer dan vijftig Amerikaanse, Franse en Nederlandse vliegtuigen klaar voor de door de NAVO voor maandag aangekondigde afdwinging van het vliegverbod boven Bosnië-Herzegovina. Volgens de Servische bevelhebber Mladic schenden de Serviërs dit verbod niet, en zijn er dus geen incidenten te verwachten, tenzij de andere conflict-partijen dit proberen uit te lokken. Ook sloot hij niet uit dat van NAVO-zijde een incident zou worden geprovoceerd.

De Joegoslavische regering heeft gisteren besloten de officiële koers van de Joegoslavische dinar te devalueren van 750 voor elke dollar tot 48.000. De koers nadert daarmee die op de zwarte markt van Belgrado, waar de nationale munt van Joegoslavië dagelijks met ongeveer 4 procent in waarde daalt. In dit tempo zal Joegoslavië (Servië plus Montenegro) dit jaar een inflatie van enkele tientallen miljoenen kennen.