Reeks Italiaanse voetbalbonzen betrokken bij schandalen

ROME, 10 APRIL. Vlak voor de wedstrijd tegen Fiorentina kregen de tifosi van AS Roma vorige week een telegram uit de cel. Met koeieletters verscheen op het elektronische scorebord van het Olympisch Stadion een oproep om het team in deze moeilijke tijden niet te laten vallen. Afzender: Giuseppe Ciarrapico, voorzitter van Roma en gearresteerd wegens corruptie en financiële fraude.

Het was een roep van Ciarrapico om wat sympathie. Maar het applaus was aarzelend, en bovendien kan eventuele steun van de Romeinse supporters Ciarrapico niet meer redden. De justitie heeft geen ontzag meer voor oud-premier Andreotti, laat staan voor een ondernemer die met diens zegen groot is geworden en een voetbalclub heeft gekocht.

Ciarrapico is de prominentste voetbalbons in een hele reeks bestuurders die betrokken zijn geraakt bij smeergeldzaken of andere schandalen die in de algemene roep om een grote schoonmaak naar buiten komen. Voetbal in Italië is een mengeling van enthousiasme en zakendoen en behoort tot de tien belangrijkste economische activiteiten van het land. En de afgelopen maanden hebben duidelijk gemaakt dat waar de lires rollen, vaak met steekpenningen is gewerkt.

Sommige voetbalclubs komen daarom in de problemen door de ijver van de Italiaanse rechters. De meeste clubs bestaan bij de gratie van een rijke geldschieter die bereid is veel geld te investeren, in ruil voor populariteit en bekendheid. Als die geldschieter last krijgt met de justitie, komen ook de clubs in de problemen.

De twee rijkste clubs, Milan en Juventus, hebben tot nu toe slechts zijdelings last van de smeergeldschandalen. Silvio Berlusconi, de president van Milan, heeft carrière gemaakt als mediamagnaat onder de bescherming van de socialistische leider Bettino Craxi, afgetreden op verdenking van corruptie. Berlusconi is wel beschuldigd van het zoeken van politieke bescherming, maar nooit is daarbij gesuggereerd dat er smeergeld is betaald. Het was dienst en wederdienst. En hoewel Berlusconi is begonnen als projectontwikkelaar in Milaan, is hij buiten de corruptie-affaires daar gebleven. Ik heb nooit zaken gedaan met de publieke sector omdat ik er niets voor voelde om te betalen, zo heeft hij vorig jaar gezegd. Tegen zijn broer Paolo, die als erebaantje ook vice-voorzitter van Milan is, loopt wel een onderzoek, maar de verdenkingen zijn niet zo sterk dat hij is gearresteerd.

Juventus is de club van Fiat. De club zou zich zorgen kunnen gaan maken over het groeiende aantal topmanagers van Fiat dat wordt verdacht in de smeergeldzaak. Maar de bereidheid van Fiat-president Agnelli om geld in de ploeg te steken lijkt meer af te hangen van de ontwikkeling van de autoverkopen (slecht) dan van de smeergeldzaak.

Ook Bergkamp en Jonk hoeven niet bang te zijn dat Inter komend seizoen hun miljoenensalaris niet kan betalen. Ernesto Pellegrini, de president van Inter, heeft zijn carriere niet te danken aan politieke contacten, maar aan het feit dat Italianen graag tussen de middag warm eten. In veel fabrieken en bedrijven is de warme maaltijden tussen de middag een verworven recht, fel verdedigd door de vakbonden. In meer dan zeshonderd Italiaanse bedrijven eten de werknemers iedere middag uit de keuken van Pellegrini. Als zijn naam af en toe valt, is dat niet wegens corruptie, maar wegens klachten over het eten.

Bij AS Roma ligt dat anders. Giuseppe Ciarrapico is een van de meest-omstreden figuren in het calcio geworden. Ciarrapico heeft veel van zijn carrière te danken aan zijn vriendschap met oud-premier Andreotti, begonnen met de hulp voor de dochter en een schoondochter van Andreotti na hun scheidingen. Toen Roma-president Viola drie jaar geleden overleed, was Ciarrapico dan ook de aangewezen man om hem op te volgen als president van een van de stemreservoirs van Andreotti. Maar door de duistere financiële praktijken van Ciarrapico zit Roma nu in de problemen.

De voetbalbond heeft gewaarschuwd dat de club wordt geschorst als zij niet snel haar financiën op orde brengt en nieuw kapitaal inbrengt. Ciarrapico zelf zit in de Regina Coeli gevangenis in de Romeinse volkswijk Trastevere, met twee verschillende aanklachten. Hij wordt door de Romeinse justitie verdacht van financiële fraude bij de aankoop van Casa Valadier, een van de meest prestigieuze en duurste restaurants in Rome - de laatste tijd zeer slecht beoordeeld, alsof de keuken de neergang van Ciarrapico volgt. En hij heeft volgens de Milanese rechters bemiddeld bij een lening van 300.000 gulden van de staatsholding Efim aan de sociaal-democratische partij. Wegens zijn rol in dit smeergeldschandaal is ook Mauro Leone, de vice-president van Roma en van de Efim, gearresteerd. De Milanese justitie vermoedt dat ook oud-premier Andreotti een rol heeft gespeeld in deze lening.

Een kandidaat om Ciarrapico op te volgen is Pasquale Casillo, de man die nu de cheques voor Brian Roy en voor tientallen andere voetballers uitschrijft. Casillo, rijk geworden met graanfabrieken, heeft maar liefst drie clubs: Foggia uit de Serie A, Bologna uit de Serie B, en Salernitana uit de Serie C. Hij wil ze alle drie opgeven om AS Roma te kunnen kopen. Maar lang niet alle Roma-supporters zien hem graag komen. Casillo heeft zijn lot nooit verbonden aan dat van een politicus, maar was wel goed bevriend met de christen-democraat Antonio Gava. En Gava is ervan beschuldigd de Andreotti van Napels te zijn geweest, het aanspreekpunt voor de camorra, de Napolitaanse mafia. Een justitieel onderzoek naar mogelijke banden tussen Casillo en de camorra is overigens in december geseponeerd.

Ook andere prominente voetbalbestuurders zijn in aanraking gekomen met de justitie. Een kort overzicht:

Sergio Cragnotti, president van het Lazio van Aron Winter. Verdacht van betrokkenheid bij een smeergeldzaak van een paar jaar geleden, toen hij directeur-generaal van het chemische bedrijf Enimont was.

Aldo Spinelli, president van Genoa, waar Johnny van 't Schip maar niet uit de verf komt. Ondervraagd over zijn bijdragen aan de partijkassen van de christen-democraten. Spinelli zegt dat hier niets tegenover stond, en de justitie heeft hierna geen actie ondernomen.

Gianmauro Borsano, tot januari president van Torino. Verdacht van financiële fraude. De justitie heeft verzocht de parlementaire onschendbaarheid van Borsano, Kamerlid voor de socialistische partij, op te heffen.

Calisto Tanzi, baas van het melkbedrijf Parmalat en geldschieter van het verrassend goede Parma. Verdacht van betrokkenheid bij een smeergeldzaak.

Edoardo Longarini, tot december eigenaar van Ancona. Gearresteerd op verdenking van oplichting van de staat.

Giuseppe Matarresse, president van Bari (Serie B) en broer van de voorzitter van de voetbalbond. Verdacht van betrokkenheid bij een smeergeldzaak.

Giovanni Donigaglia, president van Spal (Serie B) en aannemer. Gearresteerd wegens corruptie.

Hiermee houdt de band tussen voetbal en corruptie niet op. Duidelijk is geworden dat de wereldkampioenschappen voetbal in 1990 door tientallen politici en ondernemers zijn aangegrepen om zich te verrijken. In Milaan, Verona en Napels spelen de WK-werken een belangrijke rol in de corruptiezaken, maar het grootste schandaal betreft voorlopig het Olympisch Stadion in Rome. In tegenstelling tot de drie andere steden zijn hier ook sportbestuurders direct bij betrokken.

De modernisering van het stadion is ruim tweeëneenhalf keer duurder geworden dan de begrote honderd miljoen gulden. Deze kostenoverschrijding is goedgekeurd door het Italiaanse Olympisch Comité Coni, de eigenaar van het stadion. De justitie is de zaak aan het uitzoeken en heeft nog niemand officieel beschuldigd, maar de verdenking richt zich onder anderen op Primo Nebiolo, de voorzitter van het Internationale Amateur Atletiekfederatie, bestuurslid van de Coni; op Arrigo Gattai en Mario Pescante, vooriztter en secretaris van de Coni; en op Franco Carraro, burgemeester van Rome en lid van het Internationaal Olympisch Comité.

Dat de smeerschandalen het voetbal niet ongemoeid hebben gelaten, heeft niemand verrast. De supporters zijn wel wat voorzichtiger geworden, zoals bij AS Roma blijkt. Wat heb je aan iemand die dure spelers koopt als zijn financiële achtergrond twijfelachtig is? Maar soms is de nood zo hoog dat iedereen welkom is. En zo sluiten de supporters van Ternana, hekkesluiter in de Serie B, waarschijnlijk binnenkort de omstreden financier Giancarlo Parretti in de armen. Dat deze de onderhandelingen vanuit zijn huis heeft moeten voeren, wegens huisarrest in verband met financiële fraude, is minder belangrijk. Zonder geld is de club verloren.