"Canadese indiaan moet in een Mercedes kunnen rijden'

DAN GOODLEAF, Canada's minister van indiaanse zaken, meent dat de positie van de indianen in zijn land ondanks talrijke problemen aanzienlijk is verbeterd.

DEN HAAG, 10 APRIL. Nog steeds plegen twee keer zoveel indianen zelfmoord als "gewone' Canadezen. Ook het alcohol en drugsgebruik ligt vele malen hoger. Indianen leven gemiddeld negen jaar korter. Dan Goodleaf, sinds vorig jaar september minister van Indiaanse Zaken en Noordelijke Ontwikkeling, wil echter niets van al die negatieve cijfers weten. Goodleaf is de eerste Canadese indiaan die een ministerspost bekleedt. Deze maand maakt hij een rondreis door Europa om, zoals hij dat zelf zegt, “iets anders over Canadese aboriginals te melden dan mislukkingen en teleurstellingen.” Deze week was hij in Den Haag.

"Een jonge indiaan heeft in Canada een grotere kans om in de gevangens terecht te komen dan op de universiteit', luidde de conclusie van een rapport van de Canadese Commissie voor de Rechten van de Mens in 1989.

“Helaas klopt dat nog steeds. Ook vandaag nog zitten veel te veel indianen in Canadese gevangenissen, zeker als je beseft dat zij samen met de Eskimo's maar twee procent van de bevolking vormen. Ik ben ook niet naar Europa gekomen om te ontkennen dat er een hoop mis is, dat veel indianen nog steeds in miserabele omstandigheden leven. Het alcoholisme, de drugs, de zelfmoorden (...) Maar aan de andere kant: toen ik naar de universiteit ging, in 1971, studeerden daar 100 indianen. Nu zijn dat er 22.000. Een geweldige verbetering.”

In de zomer van 1990 kwamen de Canadese Mohawk-indianen bij het plaatsje Oka wereldwijd in het nieuws door hun gewapende conflict met de overheid over een stuk grond. Zij waren echter vooral in opstand gekomen wegens de discriminatie en de slechte leefomstandigheden in de reservaten. Heeft Oka de Canadese autoriteiten wakker geschud?

“Oka was een ongelukkig incident, helemaal niet representatief voor de Mohawk-gemeenschappen, en ik kan het weten: ik ben zelf een Mohawk. Oka heeft een hoop schade gedaan aan de goede naam van de Mohawks. Want laat ik één ding duidelijk maken: wapens worden in indiaanse gemeenschappen absoluut niet gezien als middelen om conflicten op te lossen. De situatie in het Mohawk-reservaat Regis Akwesasne op de Amerikaans-Canadese grens is ook helemaal niet slechter dan die in andere reservaten. Integendeel: de meeste mensen hebben werk en de leefomstandigheden verbeteren zienderogen. Maar ga dat maar eens aan CNN duidelijk maken.”

De Canadese bevolking zei op in oktober vorig jaar in een referendum "nee' tegen een nieuwe grondwet, waarin was vastgelegd dat de indiaanse gemeenschappen vergaand zelfbestuur zouden krijgen. Was de afwijzing van dit Charlottetown-akkoord geen klap in het gezicht van de Canadese indianen?

“Het was een enorme teleurstelling, maar geen compleet verlies. Ik heb me door de afwijzing van Carlottetown niet uit het veld laten slaan. We zijn gewoon doorgegaan met het realiseren van zelfbestuur voor de gemeenschappen, en dat is ook gelukt: veertig procent van de reservaten heeft sinds oktober zelfbestuur gekregen. Het enige probleem is, dat wat we vandaag bereiken niet grondwettelijk wordt vastgelegd of beschermd.”

“Uiteindelijk beschouw ik het Charlottetown-akkoord zelfs als een succes. Ter voorbereiding ervan zaten indianen voor het eerst als gelijken met andere Canadezen om de tafel. De Canadese bevolking liet zien de aboriginals volledig serieus te nemen. Eindelijk was te merken, dat de tijden veranderd waren, in gunstige zin wel te verstaan.”

Is het regeringsbeleid daarvoor verantwoordelijk?

“De regering heeft door de jaren heen een hoop geld uitgegeven, vooral om het onderwijs voor de indianen op een hoger peil te brengen. Maar de uiteindelijke verandering heeft bij de mensen zelf plaatsgevonden. Het gros van hen beseft maar al te goed dat onderwijs de enige manier is om uit de vicieuze cirkel van werkloosheid, drugs en alcoholisme te breken. Ik denk dat het ook niet goed is om als regering met kant-en-klare oplossingen aan te komen. In het verleden hebben we gezien dat dat niet werkt. Tot in de jaren zeventig werden er stromen geld in de reservaten gepompt, terwijl er nauwelijks iets verbeterde. De overheid moet perspectief bieden, maar de mensen moeten het zelf doen.”“Het gaat om het breken van barrières. Ik ben de eerste indiaanse minister, en om me heen zie ik jonge indianen andere barricades opheffen, in de wetenschap, in de zakenwereld, overal. De toekomst? Uiteindelijk moet een indiaan in een Mercedes kunnen rijden, een duur pak kunnen aantrekken, een prachtig huis kunnen bezitten, terwijl hij zich aan het eind van de dag nog steeds realiseert dat hij uit een reservaat komt. En daar moet hij trots op zijn.”