Talisman Tachtig

De twintigste letter speelt een grote rol in onze grammatika. U weet dat bijvoeglijke naamwoorden (vies, voos, vers, aftans) door een t erachter onovertreflijk worden: viest, voost, verst, aftanst. Ook niet onbekend is dat een t achter een werkwoord stelligheid verleent aan wat eerst slechts een vraag, wens, bevel of vervloeking was:

Ben je gek? Je bent gek.

Is hij gek? Hij is 't.

't Ga je goed! 't Gaat je goed.

Croque moe koke?! Kroket moet koket.

Ach en wee! Acht en weet.

Het Utrechs haalt systematisch de laatste t van elk woord weg: “Ik koch een zagie da rech zaag”.

Jochie 1: “Hè je haas?”

Jochie 2: “Bes wel”

Jochie 1: “Ik nie, ik hè knain”.

Men noemt de inwoners van de Domstad dan ook wel: theedieven. In veel talen klinkt het woord voor thee als de letter t. De Fransman beweert: ziekte is gezondheid, maar gezondheid is geen gezondheid.

Minder algemeen bekend is dat een dier door middel van een t achter zijn naam zijn activiteit aanduidt. Ik doel niet op de hamster die hamstert, de buffel die buffelt of de vlieg die vliegt, zelfs niet op de spin die poest terwijl de poes spint. Van belang is dat de haas haast heeft en dat de bij bijt.

Opmerkelijk is dat als een tiental met een klinker dreigt te beginnen (ientig, achttig) er een t uit de staart wordt gehaald en vooropgezet (tienig, later: tien, tachtig).

Toch blijft nog veel tover over. Dansten regenten in danstent of regentent? Waarom tettert een Turkse trommeltrechter op de trouwplechtigheid van een torenkraai met een tramp van een tegelbakker, terwijl een Urkse rommelrechter ettert op de rouwplechtigheid van een orenkraai met een ramp van een egelbakker?

Aalbederf?

Verzin een nieuwe grammatikaregel waarin de letter t een rol speelt. Herinner u de Regel der regels: een regel is pas een regel als hij voor meer dan één woord opgaat. Mocht u dus de regel ontdekken die van boer boter maakt, dan moet die regel ook van veer veter of van lier liter maken. Lezers met talentalent sturen hun t-reglement naar Talisman, NRC Handelsblad, Paleisstraat 1 in Amsterdam.

Oplossing Talisman 79

Wat was er met de 36 woorden van dobbelaar, via ingehaakt, hiernaast, aansmeren, aanstrome, gradaties tot eigenaars? Ze telden allemaal negen letters, waaronder twee a's. Da's waar. Maar er was meer. In het boek Dertigduizend Mooie Nederlandse Anagrammen waren het de eerste 36 anagrammen van de eerste 36 woorden van negen letters, van aaldobber, via aangehikt, aanhitser, aannemers, aanstorme, aardigste tot aasgieren.

Mijn prijs krijgt G. van Buren te Soestdijk.