Francisco Goldman Francisco Goldman: The Long ...

Francisco Goldman Francisco Goldman: The Long Night of White Chickens. Uitg. Faber&Faber, prijs ƒ 51,55.

Stephen Amidon Stephen Amidon: Thirst. Uitg. Bloomsbury, ƒ 56,35. Nederlandse vert.: Dorst. Uitg. Atlas, ƒ 29,90

A.L. Kennedy A.L.Kennedy: Looking for the Possible Dance. Uitg. Secker & Warburg, ƒ 25,45.

Louis Begley Louis Begley: The Man Who Was Late. Uitg. Macmillan, ƒ 51,55.

Decadente heldinnen Femmes de Siècle. Stories from the '90s: Women Writing at the End of Two Centuries. Uitg. Chatto & Windus, ƒ 45,10.

Stephen Amidon

Er staan schitterende braakscènes in Thirst van de Amerikaanse Engelsman Stephen Amidon. Maar nog indrukwekkender dan de fysieke gevolgen van dronkenschap zijn de sociale: Amidon roept een griezelige wereld op van volstrekt isolement en kinderverwaarlozing. Hoofdpersoon Daniel is als jongen door zijn doorlopend dronken en lethargische vader met een bemoedigende kus achtergelaten in een tandartsstoel, naar later bleek voorgoed. Het dagelijks met zijn grimmig kijkende moeder gespeelde spelletje "Zoek de Fles' was hiermee afgelopen, alsmede het doorprikken van al die doortrapte verhullingstrucs van de echte drinker. Dertien jaar later reist zijn vader, afgekickt, hertrouwd en opnieuw vader, met groot nieuws naar hem toe; maar onderweg overlijdt hij aan een hartaanval. Karakteristiek voor Amidon is dat Daniel dat niet op een voorspelbare manier verneemt, maar op een absurde, en zo bijna vermakelijke. Heel zuiver gedoseerd strooit de schrijver gekke maar geloofwaardige situaties door zijn boek: een uitstervend Indianenras dat in de woestijn een spelletje Bingo doet, schouderophalende mannen die dorre gazons in een woestijndorp met verf groenspuiten. Ook de paradox is Amidon lief. De droogstaande vader deed in de woestijn in water, en de zoon wordt nadat hij in een misdaadreconstructie voor de tv een slachtoffer heeft gespeeld zelf een moordenaar. Het thrillerelement in Thirst pepert Daniels jeugdherinneringen. "Mijn biecht'-achtige sentiment loert, maar gelukkig redden cynisme, spanning en absurditeiten het boek.

Stephen Amidon: Thirst. Uitg. Bloomsbury, ƒ 56,35. Nederlandse vert.: Dorst. Uitg. Atlas, ƒ 29,90

A.L. Kennedy

Nog een dronken vader, maar nu heel anders: A.L. Kennedy (Schotland, 1965) verwijst in Looking for the Possible Dance spaarzaam naar de alcoholische instabiliteit van de vader met wie een jonge vrouw een intens nauwe band heeft. Kennedy suggereert een incestueuze relatie, waarin vooral geursensaties een rol spelen. De herinnering aan zijn vertrouwde lichaamslucht is een Leitmotiv. “Haar vader en haar genot gingen altijd samen. Alsof het een niet zonder het ander kon.” Toch bereikt ze het diepste in haar eenzame vader niet, evenmin als later in haar minnaar, of - op een ander niveau - in een opstandige zwaargehandicapte jongen in de trein, of in haar baas. 't Leven is behelpen als je uit Schotland komt, als je studeert in een tijd zonder Woodstock of een meirevolutie, als je je irrelevante idealen maar beter kunt smoren in zachte drugs, drank of hardlopen. Kennedy laat haar hoofdpersoon in een buurthuis werken zodat ze terloops haar kritiek kwijt kan op de post-Thatcheriaanse samenleving vol werklozen, druggebruikers, onderlinge onbeschoftheid en armoede. Kennedy gebruikt veel dialogen en daarin valt vaak het f-woord. Op dezelfde dag dat haar minnaar haar verlaat omdat ze alleen wil blijven wonen, wordt ze ontslagen nadat de vrouw van de baas, fraai dreinend dronken op een buurtfeest, in haar braaksel is gestikt. Tot dat moment verdient de schrijfster haar vermelding op de onlangs gepubliceerde lijst van de "Best Young British Novelists', al mag "Best' in dit geval nog even vervangen worden door veelbelovend of zo iets. Helaas sluit ze dit romandebuut af met een volkomen onverwacht gewelddadig incident dat tot en met muziek en ratten geleend is uit A Clockwork Orange. Jammer.

A.L.Kennedy: Looking for the Possible Dance. Uitg. Secker & Warburg, ƒ 25,45.

Louis Begley

Toen de succesvolle Newyorkse advocaat Louis Begley vorig jaar op rijpere leeftijd debuteerde met Wartime Lies werd zijn roman op één lijn gesteld met het werk van Primo Levi. Ook Begley's tweede roman The Man Who Was Late heeft een Leviaans thema, op subtiele en zelfs vaak humoristische wijze uitgewerkt. Hoofdpersoon Ben, zoon van een joods echtpaar uit Centraal Europa dat na de oorlog naar Amerika is gegaan, ondervindt dat de tijd zijn meest meedogenloze vijand is. “Ben's failures could all be explained by bad timing.” Het lijkt paradoxaal want Ben, een geslaagd bankier, staat bekend om zijn pijnlijke nauwkeurigheid bij het nakomen van afspraken. Maar bij de cruciale afspraak in zijn leven komt hij, opzettelijk, te laat.

Begley goochelt knap met "tijdzones', tijdsverschillen tussen Europa en Amerika, en met de tijdgeest. Er zijn verwijzingen naar Proust en Thomas Mann. Een aangrijpende roman, die de lezer met verlangen doet uitzien naar de derde Begley, liefst net zoals de eerste twee doortrokken van de ontoereikendheid van de mens en het onontkoombare van zijn somber lot.

Louis Begley: The Man Who Was Late. Uitg. Macmillan, ƒ 51,55.

Decadente heldinnen

Decadente vrouwen zijn in: her en der verschijnen boeken over schrijfsters van het fin de siècle. Een tot mislukken gedoemde inhaalmanoeuvre, want het decadentisme heeft geen vrouwelijke auteurs voortgebracht van het kaliber van Wilde, Huysmans, Baudelaire en Couperus. Uitgeverij Virago bracht de door Elaine Showalter verzamelde bundel verhalen Daughters of Decadence uit. Joan Smith zocht voor Femmes de Siècle, Stories from the '90s verhalen uit de vorige én uit onze eeuw. Ze plaatste de verhalen van Victoriaanse en hedendaagse schrijfsters om en om, waardoor de lezer extra alert wordt op verschillen en overeenkomsten. Vanzelfsprekend concludeert ze zelf dat er in de positie van de vrouw nog te weinig veranderd is ("Popular culture is as misogynist as ever'), maar ook dat de vrouwenkwestie in het proza van 1890 heel wat nadrukkelijker aanwezig is dan in het werk van hedendaagse schrijfsters. De brute afwisseling van de ene en de andere eeuw heeft een komisch effect, ondanks of juist doordat Smith heel knap steeds op een klein gemeenschappelijk verhaalelement wist te selecteren. Van glasbak en flappentap zo naar debutantenbal, koetsjes en zwoele boudoirs.

Lijken de staartjes van eeuwen in de literatuur op elkaar? Verdwenen is de overmatige aandacht voor tuiltjes viooltjes, de meid en de huisknecht stierven uit en de klasse-obsessie maakte plaats voor een milder klassebewustzijn. Ook het romantische vluchten lijkt minder vaak voor te komen. Vooral door het vergelijken werd dit een boeiende, zij het niet zo decadente bundel.

Femmes de Siècle. Stories from the '90s: Women Writing at the End of Two Centuries. Uitg. Chatto & Windus, ƒ 45,10.