Afdwingen vliegverbod vooral politiek signaal

DEN HAAG, 9 APRIL. Het afdwingen van een vliegverbod boven Bosnië-Herzegovina is vooral een politiek signaal aan Servië en de Bosnische Serviërs dat het tijd wordt het vredesakkoord van de VN-bemiddelaars Owen en Vance te ondertekenen. “Dit is het ballen van een vuist waarvan overtuigingskracht uitgaat.”

Dat zei minister Kooijmans (buitenlandse zaken) gistermiddag tijdens een spoedoverleg met de vaste Kamercommissies voor buitenlandse zaken en defensie. De minister toonde zich pessimistisch over de kans dat de Serviërs alsnog de vredesregelingen ondertekenen.

De Kamer wilde weten of het uitblijven van de ondertekening van het vredesakkoord gevolgd wordt door militaire druk op de Serviërs. De minister gaf aan dat geen enkele regering bereid is militaire middelen te gebruiken tenzij er een vredesregeling is getekend die niet wordt nagekomen. Dan zou er eventueel militaire druk op de Serviërs uitgeoefend kunnen worden.

Minster Ter Beek (defensie) antwoordde de Kamer dat hij wegens de veiligheid van het personeel niet in detail kan treden over de door de NAVO opgestelde geweldsinstructies (rules of engagement).

Wel gaf de minster aan dat een "ongeautoriseerd' vijandelijk vliegtuig via “een stapsgewijs opgevoerde escalatie” tot landen kan worden gedwongen. De eindverantwoordelijkheid bij eventuele luchtacties ligt bij de opperbevelhebber van de NAVO-strijdkrachten in Europa, Saceur.

De kosten van de luchtoperatie komen voor rekening van de deelnemende landen (op dit moment de Verenigde Staten, Frankrijk en Nederland). Ter Beek, die al een overschrijding van ruim 100 miljoen gulden op de post vredesoperaties heeft, wil de kosten delen met landen die niet aan de operatie deelnemen.

Kooijmans verwacht dat binnen vijftien dagen de Donau is afgesloten waardoor naleving van het VN-handelsembargo tegen klein-Joegoslavië goed kan worden gecontroleerd. De Westeuropese Unie (WEU) besloot deze week patrouilleboten en douaniers naar de zogenaamde Donaulanden (Hongarije, Roemenië, Bulgarije) te sturen.

Ook Nederland is bereid manschappen te sturen. Kooijmans zei dat het niet om een militaire maar om een politionele actie gaat. De verantwoordelijkheid voor eventueel geweld bij schending van het embargo ligt bij de Donaulanden.