Koolzaadrassen nu resistent tegen bietecystenaaltje

Bij het DLO-Centrum voor Plantenveredelings- en Reproduktieonderzoek is een methode ontwikkeld om koolzaadrassen resistent te maken tegen een zeer schadelijke bodemziekte, het bietecystenaaltje (Heterodera schachtii).

Voor de akkerbouw betekent dat, dat de nieuwe koolzaadrassen straks veel beter in te passen zijn in een bouwplan waarin ook suikerbieten, die vatbaar zijn voor dezelfde bodemziekte, voorkomen. Introduktie van resistente koolzaadrassen draagt tevens bij aan de vermindering van het gebruik van grondontsmetters.

Ir. C.L.C. Lelivelt, die op 30 maart aan de Landbouwuniversiteit promoveerde, ontdekte verschillende vormen van resistentie tegen het schadelijke bodemaaltje, niet in koolzaad (Brassica napus), maar wel in verwante kruisbloemigen zoals bladrammenas (Raphanus sativus) en gele mosterd (Sinapis alba). Door resistenties uit verschillende bronnen via een kruisingsprogramma in de koolzaadplant "in te bouwen' werd een duurzame vorm van resistentie verkregen, die minder snel door nieuwe varianten van het bietecystenaaltje wordt doorbroken.

De promovenda ontdekte dat bladrammenas en gele mosterd over verschillende strategieen beschikken om zich tegen de schadelijke aaltjes te verdedigen. Gele mosterd vertoont een afweerreactie, waarbij wortelcellen afsterven zodat de ontwikkeling van de aaltjes wordt vertraagd. Bladrammenas vertoont een andere afweerreactie.

Naast klassieke kruisingen werden ook biotechnologische methoden onderzocht. Zo werd geexperimenteerd met celfusie, waarbij men uit blad of stengel afkomstige cellen van verschillende plantesoorten met elkaar laat versmelten. Uit het fusieprodukt kan weer een intacte plant worden opgekweekt, die eigenschappen van beide "ouders' vertoont. In de praktijk bleek celfusie echter niet sneller of handiger te werken dan een gewoon kruisingsprogramma.

Dankzij het promotieonderzoek is nu plantmateriaal beschikbaar met een hoge mate van resistentie tegen het bietecystenaaltje. Hieruit kunnen nieuwe rassen worden geselekteeerd.