Een ernstige zaak (4)

Eigenlijk heb ik geen zin meer om nog langer door te zeuren over de plannen voor het voortgezet onderwijs van ons aller ministerie van onderwijs. De profielnota: het is wel wat, maar het is eigenlijk niks.

Ik zou de aangekondigde bemoeienis van het tertiair onderwijs met het voortgezet onderwijs nog moeten hekelen. Bespaar me de deskundigheid van hogescholen en universiteiten. Professor (tertiair) Frans Saris heeft z'n collega's kort geleden in deze krant nog een veeg uit de onderwijskundige pan gegeven.

Breek me de bek niet open over de geprezen lokale samenwerkingsverbanden tussen hogescholen en voortgezet onderwijs (voor sociologen: een soort Hawthorne-experiment, waarbij aanstaande studenten met extra aandacht worden opgekieteld).

Ik zou nog willen uitleggen dat het verschil tussen havo en vwo nu consequent onderschat wordt, zeker in het tertiair onderwijs. Dat men zich niet realiseert dat het verschil één schooljaar, één jaar leeftijdsverschil èn een verschil in aanleg is. Dat als havist en vwo'er tegelijk in het tertiair onderwijs aankomen, de één op het HBO, de ander op de universiteit, dat bij gelijke studieduur een afgestudeerd HBO'er noodzakelijkerwijs ver achterblijft bij de academicus. Dat als ze samen naar het HBO gaan in het eerste jaar een havist een ongelijke strijd aan moet gaan met de vwo'er.

Ik zou Wallage ermee willen complimenteren dat hij op grond van commentaren z'n standpunt over lange leerwegen (zoals vwo-hbo-wo en havo-vwo-wo) ietwat heeft herzien. Deze lange leerwegen zijn per slot van rekening waarschijnlijk de beste methode voor verhoging van de sociale mobiliteit.

Ik zou idiote uitspraken, waarin de koppeling tussen de zwaarte van het programma en het studierendement wordt verondersteld, willen kraken. Slagen meer mensen voor het rijbewijs als je het examen zwaarder maakt? Het is toch bekend dat slaagpercentages bij zowel mavo als vwo hoger zijn dan bij de havo?

In plaats van detailkritiek is het beter denkfouten in de grondslagen van profielnota en vervolgrapportage te bekijken. In het voorwoord van de profielnota schrijft Wallage: “In deze nota is getracht te doen wat nodig is, maar al te rigoureuze ingrepen te vermijden. Geen ruimte te bieden voor onvruchtbare structuurdiscussies.” Hier volgt de vertaling: we fiksen vlug en eenvoudig de aansluitingsproblemen met het hbo en wo. Havo en vwo integreren is te veel gedoe. Wallage wilde op dat moment juist een duidelijker scheiding tussen de routes havo-hbo en vwo-wo.

Wallage maakte drie denkfouten. I De nu voorgestelde ingrepen zijn hartstikke rigoureus. II De voorgestelde ingrepen zijn niet effectief. III Scheiding van de twee leerroutes, ofwel het afschaffen van "onrendabele' leerwegen, is maatschappelijk ongewenst.

Dit betekent dat er wel ruimte geboden moet worden voor structuurdiscussies. Integratie van havo en vwo wordt door velen wenselijk geacht en is geen grote operatie vergeleken met de profielplannen. Ja maar, het is te duur, hoor ik Bert denken.

Ik zal even helpen:

* Integreer havo en vwo.

* Maak de nieuwe opleiding, na twee jaar bavo, driejarig.

* Laat leerlingen naar keuze meer of minder vakken studeren op havo- of vwo-niveau.

* Schrijf voor wat de minimum kwalificaties zijn voor diverse vervolgopleidingen.

Nee Bert, laat maar zitten. Een bosje bloemen is goed genoeg.