Commerciële verzekeraars azen ook op het Ziektewet-gat; Overheid en verzekeraars twisten op congres over gevolgen WAO-wetgeving

MAARSSEN, 8 APRIL. Op het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid zien ze het met lede ogen aan. In de ene na de andere CAO wordt collectieve herverzekering van het zogenoemde WAO-gat geregeld. “Zo spannen we het paard achter de wagen”, aldus drs F.W.M. Hol, directeur-generaal sociale zekerheid op het departement, deze week op een bijeenkomst van congresbureau Euroforum over "De markt voor arbeidsongeschiktheidsverzekeringen'.

Hol zei niets te hebben tegen afspraken over compensatie van de verlaagde WAO-uitkeringen. Als dat maar gebeurt op basis van vrijwillige keuzes van individuele werknemers. “Worden afspraken gemaakt waarbij alle werknemers verplicht een dekking voor een aanvullende WAO-uitkering krijgen, dan ontstaan daaruit al snel afwentelingsreacties.” Met als gevolg een opwaartse druk op de loonkosten en een navenante daling van de werkgelegenheid. Zodat de kansen op werk, ook voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten, kleiner worden.

De topambtenaar mag er zo zijn bedenkingen bij hebben, de verzekeraars tonen zich tuk op de nieuwe markt. Daarbij kijken ze niet alleen naar het WAO-gat, maar ook naar de boete ("malus') die werkgevers riskeren als ze werknemers in de WAO zien belanden. Verder zijn ze hevig geïnteresseerd in de op stapel staande aanpassing van de Ziektewet.

Deze wijziging in de Ziektewet, die het kabinet op 1 januari wil doorvoeren, voorziet erin dat de eerste zes weken (voor bedrijven met minder dan vijftien werknemers gaat het om drie weken) van het ziekteverzuim geheel voor rekening van de werkgever komen. Nu worden deze kosten meestal omgeslagen via de ziekengeldkassen van de bedrijfsverenigingen. De hoogte van de wettelijke uitkering blijft onveranderd 70 procent van het loon (met uitzondering van de eerste en de tweede dag). Veel werkgevers vullen deze wettelijk verplichte uitkering aan tot 100 procent, ook over de eerste twee dagen, en verzekeren deze aanvullingen eveneens bij de bedrijfsvereniging. Maar deze mogelijkheid wordt in de nieuwe Ziektewet geblokkeerd. Werkgevers mogen dit risico dan alleen nog herverzekeren op vrijwillige basis bij een particuliere maatschappij.

Wie bedenkt dat er in de Ziektewet jaarlijks ongeveer 12 miljard gulden omgaat, waarvan ruim twee derde deel betrekking heeft op het kortdurende verzuim, begrijpt de interesse van de verzekeraars. Vrijwel onmiddellijk klopten ze bij de bedrijfsverenigingen aan. Inmiddels is een indrukwekkende reeks samenwerkingsverbanden ontstaan. Zo heeft het Gemeenschappelijk Administratiekantoor (GAK), dat optreedt namens 13 van de 19 bedrijfsverenigingen, banden aangeknoopt met acht verzekeraars (Aegon, Amev, De Amersfoortse, Avero/Centraal Beheer, Delta Lloyd, Interpolis, Nationale Nederlanden en Reaal). Verder hebben De Amersfoortse en Detam (handel en ambachten) de handen ineen geslagen en tasten Interpolis en GUO (agrarische en vleesverwekende bedrijven). En deze week schaarden Amev en BVG (gezondheidszorg) in de rij. De bedrijfsvereniging voor het bakkersbedrijf richt een eigen verzekeringsmaatschappij op voor herverzekering van het zogenoemde ziektewet-gat.

Ook deze allianties kunnen niet zonder meer de goedkeuring wegdragen van Sociale Zaken, aldus Hol, omdat ze de voor werkgevers bedoelde financiële prikkels (deels) te niet zouden doen. “Bij collectief herverzekeren kunnen de werkgevers de ongewenste effecten op elkaar afwentelen en worden de positieve effecten van het op bedrijfsniveau gevoerde verzuimbeleid verzwakt”, aldus Hol.

Maar de in Maarssen vertegenwoordigde verzekeraars hadden geen boodschap aan deze argwaan. In de eerste plaats, zo betoogde directeur M.J.L. Kerkhof van De Amersfoortse, moet de verzekeringsmarkt die ontstaat doordat de overheid zich enigszins terugtrekt uit de sociale zekerheid, niet worden overschat. Zo is het volgens hem nog maar de vraag of er überhaupt een malusmarkt is. Verder zou het rond het ziektewet-gat vooralsnog voornamelijk giswerk zijn, en zou de door collega-verzekeraars genoemde markt van 4 à 5 miljard gulden van het WAO-gat na aftrek van werknemers voor wie herverzekering te duur of anderszins oninteressant is (jongeren met laag loon, 58-plussers, werknemers met een hoog inkomen, enzovoorts) ineenschrompelen tot circa een miljard gulden.

Daar komt, in de tweede plaats, bij dat de kabinetsplannen wel tot samenwerking nopen, zo hield algemeen directeur mr G.H.J. van Arkel van de bedrijfsvereniging Detam het gehoor voor. Want anders zou je de zotte situatie krijgen dat een langdurig zieke werknemer straks te maken krijgt met een half dozijn artsen: arts 1 van de verzekeringsmaatschappij die de eerste drie/zes weken afdek, arts 2 van de bedrijfsvereniging die de rest van het Ziektewet-jaar bestrijkt, arts 3 van de Gemeenschappelijke Medische Dienst die eventuele overgang naar de WAO beoordeelt, arts 4 van de verzekeringsmaatschappij die de aanvulling op de WAO verzorgt en arts 5 van de Arbo-dienst waarbij de werkgever zich op grond van de nieuwe Wet op de arbeidsomstandigheden (Arbowet) verplicht moet aansluiten. Het sextet wordt gecompletteerd door de eigen huisarts.

Het was mede dit perspectief dat drs D.E. Ernste van het adviesbureau voor economische argumentatie (BEA) deed verzuchten, dat ook de nieuwe wettelijke spelregels geen rem zullen zetten op de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (ZW, AAW en WAO). “De ingebouwde financiële prikkels zijn onvoldoende om werkgevers en werknemers aan te zetten tot een zuiniger gebruik van de sociale verzekeringen”, voorspelt Ernste, die paard en wagen dus eveneens in de verkeerde formatie voorbij ziet komen.