Weinig subtiel tussendoortje van Pakula over fysiek en psychologisch geweld; Saai stel verleid tot moord en bedrog

Consenting Adults. Regie: Alan Pakula. Met: Kevin Kline, Kevin Spacey, Mary Elisabeth Mastrantonio, Rebecca Miller. In 14 theaters.

De Amerikaanse cineast Alan J. Pakula is zo'n filmer die al jaren zonder spektakel maar met ambachtelijke precisie doorwerkt, wat resulteerde in een stel indrukwekkende films: Klute, All the President's Men, Sophie's Choice en Presumed Innocent, om de bekendste te noemen. Pakula produceert zijn films meestal zelf, en lijkt zijn beroep vooral te beschouwen als eerlijk werk wat hij graag en goed doet. Bevlogenheid is bij hem zelden aan de orde (misschien wel bij Sophie's Choice), en artistieke pretenties vervullen een ondergeschikte positie. Die houding brengt met zich mee dat Pakula vooral een "doener' is, iemand die zich naast zijn prestigieuze ondernemingen niet te groots voelt voor een tussendoortje. Consenting Adults is zo'n tussendoortje van Pakula. Een weinig subtiel of superieur verhaal, dat echter precies in zijn straatje past.

Pakula's kracht heeft altijd gelegen in de emotioneel geladen thriller, in de suspense-film waar fysiek en psychologisch geweld soms met elkaar wedijveren om de aandacht. Consenting Adults (geschreven door Matthew Chapman) vertelt zo'n verhaal en plaatst dat bovendien in het milieu dat Pakula in eerdere films op de snijtafel legde, het laatst in Presumed Innocent: dat van de gegoede Amerikaanse burgerij, waar kleine gezinnen vrijstaande huizen bewonen aan rustige, brede asfaltlanen. Comfort en welstand zijn gegevens, passie en fantasie raakten al lang geleden in de knel. Zo'n kern, bestaande uit een man (Kevin Kline), zijn vrouw en een getalenteerde tienerdochter die intern op een dure school onderwijs volgt, zet Pakula feilloos neer. Sympathiek zijn ze, een beetje tuttig, maar vooral saai. Nee, dan hun nieuwe buren. Die zijn uitbundig en royaal. De luidruchtige man is bot en platvloers, zijn echtgenote drellerig en te meisjesachtig voor haar leeftijd en status. Het kalme stel laat zich gaarne verleiden om de banden wat aan te halen. Heel anders, maar toch aardig, vindt het de nieuwe vrienden. Wij vinden dat niet. Wij zien direct, veel en veel te snel, dat de nieuwe buren onbetrouwbare engerds zijn.

Het saaie stel is naëf en een tikkeltje hebzuchtig. Op die hebzucht speculeert de buurman. En op de erotische nieuwsgierigheid die het uitgebluste huwelijksleven teweegbracht bij de man. Voor ze het weten zijn ze meegesleurd in een achtbaan van moord en bedrog, waar de buurman schuldig aan is en garen bij spint en waar de saaie echtgenoot voor zal opdraaien als buurman zijn zin krijgt.

Had Alfred Hitchcock Consenting Adults gemaakt, dan had deze film ons aan onze stoel genageld, ondanks de onwaarschijnlijkheden en ondanks de grenzeloze macht die het toeval blijkt te hebben. Hitchcock had bijvoorbeeld de raadselachtig tamme rechercheur niet zo weggedrukt naar de achtergrond zonder hem te betrekken in een daverende climax, en hij had op zijn minst gebruik gemaakt van de onweerstaanbare manier waarop Forest Whitaker (inmiddels bekend uit The Crying Game) die figuur neerzet.

Hoewel Pakula al in een vroeg stadium cruciale informatie weggeeft, weet hij knap de spanning uit te bouwen. Maar die spanning vasthouden lukt niet. De slechte buurman mag het meest interessante personage van de film zijn (hij wordt ook mooi gespeeld door Kevin Spacey), Pakula voert hem, in het spoor van scenarist Chapman, alleen op als hij in diens duivelse uitstraling de onschuld van de anderen kan benadrukken. Verder wordt hij naar de achtergrond geschoven ten gunste van de vooruitgang, loutering en redding die Pakula zijn voornaamste personage zo gunt. Zo offert hij vaart en psychologische overtuiging op aan de nadrukkelijke presentatie van het feit dat de voor zijn tijd verdorde man ondanks alle ellende toch iets belangrijks wint. Zijn durf en vindingrijkheid, verdwenen in zijn dichtgeslibde dagelijkse gangetje, verovert hij terug, daar laat Pakula geen twijfel aan bestaan. Maar of dat nu zo belangrijk is?