Schaakspel facties Japan om benoeming

TOKIO, 7 APRIL. Kabun Muto (66) is vandaag door de Japanse keizer beëdigd als nieuwe minister van buitenlandse zaken van Japan, nadat minister Michio Watanabe, tevens vice-premier, gisteren aftrad om gezondheidsredenen.

Een zo op het oog gewichtige functie met de wereldtop deze zomer en de ministersconferentie van de G-7 volgende week in Tokio in het vooruitzicht. Maar in Japan, waar het doorgaans een komen en gaan is van ministers, trok de afgelopen 24 uur de meeste aandacht niet de man die de post kreeg, maar de man die voor de post bedankte: Tsutomo Hata, oud-minister van financiën.

Hata is de leider van de groep die zich vorig jaar afsplitste van de Takeshita-factie, tot dan toe de grootste en machtigste kliek binnen de regerende Liberaal-Democratische Partij waarin oud-premier Noboru Takeshita en de vorig jaar gevallen Shin Kanemaru achter de schermen de lakens uitdeelden.

De groep-Hata dreigt de LDP met de oprichting van een nieuwe partij als grondige politieke hervormingen uitblijven. De groep kan ermee dreigen, omdat afsplitsing van vervolgens de LDP zelf tot gevolg heeft dat de regeringspartij haar meerderheid verliest in het Lagerhuis. Dat zou betekenen dat haar regeringsmacht, die bijna veertig jaar lang ononderbroken duurt, niet meer vanzelfsprekend is. Een mogelijkheid die nog meer betekenis krijgt doordat de groep-Hata openlijk lonkt naar samenwerking met de gematigde oppositie.

Om die dissidente dreiging te neutraliseren probeerde premier Kiichi Miyazawa gisteren Hata tot nieuwe minister van buitenlandse zaken te maken, in de verwachting wellicht dat Hata's groep zich dan ook zou scharen achter de hoofdmacht van de LDP. Een zet die bovendien een andere kliek in de LDP schaakmat moest zetten: die rondom oud-premier Nakasone, die om zijn populisme wordt gevreesd in de LDP.

Hata weigerde, hij wilde zijn handen vrij houden. Daarmee mislukte Miyazawa's taktiek. De premier was nu wel gedwongen zijn laatste troef uit te spelen. Hij koos vervolgens voor Kabun Muto, lid van dezelfde groep als Watanabe. Muto geldt immers als een vijand van Nakasone, eveneens lid van de Watanabe-factie en bezig zijn verloren machtspositie terug te winnen. Miyazawa stak met zijn keuze voor Muto dan ook een stok tussen Nakasone's benen.

Dat Hata beleefd voor de post weigerde, heeft volgens waarnemers ook een andere reden. Sterke man naast Hata is Ichiro Ozawa, eens de beschermeling van de gevallen LDP-leider Shin Kanemaru. Beschermeling zijn geweest van iemand die net drie weken lang in de cel heeft gezeten op verdenking van grootscheepse belastingfraude, is geen aanbeveling. Ozawa houdt zich daarom koest, totdat de storm is gaan liggen. Het verlies aan het kabinet van de als integer bekend staande Hata, die als boegbeeld van zijn groep fungeert, zou Ozawa minder schuldeloos doen lijken en kwetsbaar maken en hem zijn strategie uit handen slaan: Hata maken tot premier en zichzelf tot feitelijk leider van de LDP, onder dreiging van oprichting van een nieuwe partij. Een strategie die de huidige premier, die een tweede termijn ambieert, als geen ander vreest.