Papiertycoons onderschatten fusie

ROTTERDAM, 7 APRIL. De papiertycoons van Nederland hebben een probleem onderschat toen zij een trio-fusie aangingen, die de Koninklijke KNP, Buhrmann-Tetterode en VRG samensmeedt tot KNP BT. Dat probleem is zo groot dat de bestuurders hun jaarverslagen vandaag niet willen toelichten, zoals het plan was, en de onderneming geen prognose voor de winst geeft.

Eind vorig jaar werd onder gunstig gesternte de fusie bekendgemaakt. Aan de belangrijkste voorwaarde bij de aankondiging was voldaan: de fusie was niet uitgelekt. Dat kunnen Bols en Wessanen niet nazeggen. Toch moeten ook de drie bestuurders, VRG-topman mr. K. de Kluis, F.J. de Wit (KNP) en drs. R.W.F. van Oordt (Buhrmann-Tetterode), problemen hebben gehad om het proces in de hand te houden. Anders valt niet te verklaren dat er zo weinig inzicht was in de opvattingen van de belangrijkste leveranciers en van de Europese Commissie.

Van Oordt meldde vorig jaar dat hij gefeliciteerd werd door zijn leverancier Heidelberg toen hij het voornemen van de fusie bekendmaakte. Ook de leverancier van grafische systemen van VRG, MAN Roland, zou overlopen van begrip.

Het trio was ook vol vertrouwen over de Europese Commissie. In Europees verband is de nieuwe KNP BT niet eens marktleider, maar nummer twee, dus uit Brussel zouden er ook geen bezwaren komen, zo oordeelden de drie.

Bij nader inzien hadden de Duitse fabrikanten Heidelberg en MAN Roland heel wat minder begrip voor de Nederlandse fusiedrang, waardoor zij gedwongen worden van hun stelregel af te wijken dat alleen op basis van exclusiviteit geleverd wordt.

In januari bleek de Europese Commissie ook minder soepeltjes dan het papiertrio had gehoopt. De Commissie constateerde een probleem op het gebied van grafische systemen. De groep zou in de Benelux een te grote marktdominantie hebben. Het is in Nederland nauwelijks mogelijk voor grafische bedrijven een andere leverancier te vinden dan Heidelberg of MAN Roland. De bedrijven zijn daarmee veroordeeld tot de leveringen via KNP BT.

Ondanks dit probleem werd, geheel volgens plan, begin maart de fusie tussen VRG, KNP en Buhrmann-Tetterode een feit. Enkele dagen daarna werden de beursnoteringen samengevoegd tot Koninklijke KNP BT. Maar daarmee is de fusie nog niet formeel beklonken. Officieel moeten de bedrijven nog afzonderlijk opereren, omdat de Europese Commissie eerst een oplossing wenst voor het probleem van de marktdominantie in de Benelux. De directie van KNP BT heeft daarvoor van de Commissie tot eind april, begin mei de tijd gekregen.

De besprekingen met de leveranciers hebben nog niet tot een oplossing geleid, zo geeft het concern toe. De bestuurders hebben daarom besloten in plaats van vandaag pas op 26 mei een toelichting op de jaarcijfers te geven. Dat is ruim na de deadline van de Europese Commissie.

De problemen met de Europese Commissie spelen ook een rol bij de prognoses van het concern. Ieder afzonderlijk waren de drie papierconcerns bekend om hun betrouwbare voorspellingen bij de presentatie van de jaarcijfers. Het is wat onwaarschijnlijk dat de directies gezamenlijk niet meer weten over de winstgevendheid dan de gisteren geproduceerde zinsnede: ""Onder de huidige onzekere situatie is het op dit moment te vroeg om een prognose vor 1993 te geven''. Waarschijnlijker is dat het bestuur geen prognose wil geven omdat de fusie officieel nog niet rond is.

Daarmee blijft de onzekerheid over de voortgang van de vorig jaar fors aangeslagen papierconcerns: de bij elkaar opgetelde netto winsten waren in 1992 nog maar een kwart van de winst over 1991 (116 miljoen gulden tegen 443 miljoen gulden). Het concern zegt zelf dat er nog weinig tekenen zijn dat de overcapaciteit op de papiermarkt verbetert. De fusie van KNP BT moet dit jaar al voordeel opleveren, maar dan moeten de Europese Commissie en de grafische leveranciers wel meewerken.