Nieuwe versie Blade Runner eindigt in onzekerheid

Blade Runner (The Director's Cut). Regie: Ridley Scott. Met: Harrison Ford, Rutger Hauer, Sean Young, Daryl Hannah, Edward James Olmos. In: Amsterdam, Alhambra.

De ontdekking van afwijkende versies van een oudere speelfilm komt de audiovisuele industrie meestal goed van pas. Het levert immers de ideale aanleiding om produkties uit de "catalogus' zonder veel nieuwe kosten opnieuw uit te venten. Ook in de videohandel worden soms iets anders gemonteerde versies (bij voorbeeld van Fatal Attraction) dankbaar aangeboden.

Volgens de door Warner Bros. verspreide anekdote kwam de kopie van Blade Runner (1982) in vernieuwde samenstelling bij toeval aan het licht, omdat een employé van de studio per ongeluk de verkeerde versie naar een cinematheek verstuurd had. Deze, door regisseur Ridley Scott geautoriseerde versie, wijkt op enkele punten af van de indertijd uitgebrachte.

Het belangrijkste verschil is de afwezigheid van de stem van Harrison Ford, die buiten beeld cynisch zijn eigen handelingen becommentarieerde en zo de in 2019 gesitueerde science fiction-film deed refereren aan een "film noir'. Zijn beroep is dat van "blade runner', een soort van privé-detective, belast met de opsporing en het "buiten werking stellen' van zogenaamde replicanten, robots die alleen met behulp van een gecompliceerde test te onderscheiden zijn van menselijke wezens.

Ook het einde van de nieuwe versie wijkt af. In 1982 vluchtte Ford met de laatst overgebleven replicant (Sean Young), een dame voor wie de premiejager mooie gevoelens ontwikkeld had, naar een geromantiseerd natuurlijk landschap, de tegenhanger van de door de Japanse culturele en economische overheersing bepaalde stadsjungle van Los Angeles, waar het in het jaar 2019 ook nog eens permanent blijkt te regenen. Nu is het einde minder eenduidig: Ford en Young stappen gezamenlijk de duisternis in, een onzekere toekomst tegemoet.

Een indertijd al opgemerkte "fout' in de dialogen bleef gehandhaafd, zodat er nauwelijks meer van toeval gesproken kan worden. Ford heeft de opdracht zes muitende, losgeslagen replicanten op te sporen, terwijl er in de film maar vijf te zien zijn. De implicatie zou kunnen zijn dat Ford, zonder het te weten, zelf evenmin over een menselijke natuur beschikt.

De vergelijking van de twee versies van Blade Runner levert nauwelijks meer op dan een voetnoot bij de filmhistorie. Belangrijker is de te weinig voorkomende gelegenheid om een tien jaar oude, baanbrekende film opnieuw onder de aandacht van een breed publiek te brengen. Blade Runner maakt nu meer indruk dan in de herinnering, misschien wel omdat de weinig verheffende visie op de toekomst van de mensheid inmiddels voor een deel uit lijkt te gaan komen. Verschillende grote Amerikaanse filmmaatschappijen zijn nu in Japanse handen, maar ook de carrière van verschillende bij de film betrokkenen wekt meer belangstelling voor hun aandeel in Blade Runner. Scenario-auteur David Peoples zag zijn script voor Unforgiven vorig jaar eindelijk verfilmd - door Clint Eastwood, die er vier Oscars mee won -, bijrolacteurs Edward James Olmos en Daryl Hannah stegen op de Hollywoodladder, terwijl Rutger Hauer intussen min of meer getypecast is in de emotieloze stijl, die hij in zijn tweede Hollywoodfilm introduceerde. Regisseur Scott behoort intussen tot de grote commerciële filmauteurs en het is interessant de voorboden van Black Rain en Thelma and Louise in Blade Runner te herkennen.