F-16's Twenthe in Italie gereed voor inzet boven Bosnie

DEN HAAG, 7 APRIL. Vier Nederlandse F-16 gevechtsvliegtuigen van het 315de squadron zijn vandaag vanaf de vliegbasis Twenthe naar de Italiaanse luchtmachtbasis Villafranca in Italië vertrokken. Zij worden gereedgehouden om naleving van het vliegverbod boven Bosnië te verzekeren. Ook honderd man beroepspersoneel van de luchtmacht is op weg naar Villafranca.

Vorige week woensdag aanvaardde de Veiligheidsraad resolutie 816, waarin lidstaten worden gemachtigd, nationaal of via regionale organisaties of arrangementen, alle noodzakelijke maatregelen te treffen in het luchtruim van Bosnië-Herzegovina om bij voortgaande schendingen van het vliegverbod de naleving daarvan te verzekeren. Met de uitvoering van deze maatregelen moet minimaal 7 en maximaal 14 dagen na aanvaarding van de resolutie worden beginnen.

Over enkele dagen, zo verwacht Defensie, vertrekken nog eens acht F-16 gevechtsvliegtuigen van Twenthe en zes fotoverkenningsvliegtuigen van het 306de squadron van de vliegbasis Volkel. De Verenigde Naties hebben nog geen definitief besluit genomen over hun inzet. Met de 300 beroepsmilitairen van de luchtmacht en 14 verbindingsofficieren voor NAVO-staven in Italië komt de totale Nederlandse bijdrage aan VN-taken voor het voormalige Joegoslavië op 1.750 militairen. Nederland levert al verbindings- en transporttroepen en marechaussee voor de VN-staf in Zagreb.

Over de manier van optreden in het luchtruim moeten nog afspraken worden gemaakt tussen de NAVO en de Verenigde Naties. Het is de eerste keer dat een aantal lidstaten van de NAVO gezamenlijk buiten het verdragsgebied optreedt. Een NAVO-commandant geeft leiding aan de operatie en ook Frankrijk zet eenheden in. Stafofficieren die bij de voorbereiding zijn betrokken zien geen grote gevaren voor de Nederlandse vliegers boven Bosnië.

Nederland draagt zelf de kosten van de operatie, die worden geschat op 3 miljoen gulden per maand. De begroting voor vredestaken wordt dit jaar al overschreden met 111 miljoen gulden. Volgend jaar zal Nederland 210 miljoen aan vredesoperaties uitgeven. De kosten van de inzet van de F-16's zijn daar nog niet bij. Ontwikkelingssamenwerking draagt volgend jaar 61,3 miljoen gulden bij aan vredesoperaties.

De Tweede Kamer, die de nieuwe Nederlandse inzet steunt, komt morgenmiddag van reces terug voor nader overleg met de ministers Kooijmans (buitenlandse zaken) en Ter Beek (defensie).

VVD-Kamerlid Blaauw wil weten of de NAVO eenheden "het luchtruim boven Bosnië schoon mogen schieten'. Hij vraagt verder wat de actie kan betekenen voor de Nederlandse grondtroepen in Bosnië: “Komen zij extra in gevaar?”

Pag.2: "NAVO wil laten zien dat het nu ernst is'

Volgens sous-chef operatiën van de Luchtmachtstaf commodore C.J. van den Burg gaan de F-16's nu al naar Italië omdat de NAVO wil laten zien dat het ernst is. “Showing the flag”, aldus Van den Burg tijdens een persconferentie vanochtend op de vliegbasis Twenthe.

Vandaag gaan naast de F16's ook een Hercules transportvliegtuig en twee Friendships. In totaal gaan er ongeveer 350 man personeel naar Italië. Onder de militairen zijn zo'n tien dienstplichtigen, die vrijwillig meegaan.

Over de risico's die de vliegers lopen wilden de commandanten geen mededeling doen. De "rules of engagement' zijn nog niet duidelijk. Volgens Van den Burg gaat men ervan uit dat de vliegers boven Bosnië in "betrekkelijke vrijheid' kunnen opereren. Twenthe-commandant Vogelpoel stelde dat zijn vliegers zijn voorbereid op de risico's die hen te wachten staan. De afgelopen dagen hebben de vliegers van het 315 squadron enkele extra nachtelijke oefenvluchten gemaakt.

In een reactie op het vertrek van de F-16's naar Bosnië zegt het Kamerlid De Kok (CDA): “We overschrijden nu de lijn van vredeshandhaving naar het opleggen van vrede. Hoe gaat dat precies gebeuren en als er straks meer vijandelijkheden op de grond ontstaan, hoe kan het Belgisch-Nederlandse transportbataljon dan geëvacueerd worden. Welke ontsnappingsroute hebben die manschappen?”

Valk (PvdA): “Wij hebben als Kamer herhaaldelijk gevraagd om de inzet van Nederlandse eenheden voor het controleren van het vliegverbod. Voor de PvdA was het bijeenroepen van een extra vergadering niet zo nodig geweest. Dat had ook wat later gekund. We zijn voor het sturen van F-16's, alleen willen we wel duidelijkheid krijgen over de regels waaraan de piloten van de Nederlandse vliegtuigen zich moeten houden.”

Met de nieuwe bijdrage vervult Nederland vijf militaire VN-taken tegelijkertijd: verbindingen in Kroatië en Bosnië, transport in Bosnië, zeecontrole voor de kust van Kroatië en Bosnië met twee fregatten, Orion-verkenningen vanaf Sicilië boven de Middellandse Zee en mariniers in Cambodja.

De landmacht kan die taken alleen niet aan. Als er straks moet worden toegezien op vredeshandhaving in Bosnië, is Nederland niet in staat gevechtseenheden te leveren omdat dienstplichtigen alleen op vrijwillige basis kunnen worden uitegstuurd. Op Defensie is daarom met enige vreugde gereageerd op de uitnodiging om met gevechtsvliegtuigen deel te nemen aan het toezien op naleving van het vliegverbod.