Expositie van dukaten en realen uit gezonken VOC-schip Vliegend Hert

LEIDEN, 7 APRIL. “Geld is 's werelds troetelkind”, citeert de directeur van het Rijksmuseum het Koninklijk Penningkabinet, drs. M. Scharloo, een gedicht van Gerrit Komrij. Het troetelkind betreft hier een omvangrijke geldschat uit het in 1735 gezonken VOC-schip Het Vliegend Hert. Onlangs werd de laatste kist met tweeduizend gouden dukaten en 4800 zilveren realen geborgen in de monding van de Schelde bij Vlissingen. Aan de vondst is een tentoonstelling gewijd in het Koninklijk Penningkabinet te Leiden tot en met 31 januari 1994.

Het heeft lang geduurd voordat de in totaal 25.000 munten werden geborgen. Direct na het vergaan van Het Vliegend Hert stelde de VOC enkele expedities in om de schat op te duiken. Behalve wat wrakhout en enkele vazen leverden deze bergingspogingen echter niets op, aldus Scharloo. In 1977 ontdekte een Leidse cartograaf de lokatie van het wrak. In 1983 werd het Engelse North Sea Archilogical Expedition ingeschakeld die gedurende tien jaar werkte aan de berging.

Expeditieleider R. Cowan kampte gedurende die tijd met vele problemen. Op een gegeven moment ontdekte de Engelse expeditie dat het wrak bedekt was met vele tonnen illegaal gestorte aardappelen. Een jaar later werd een pijpleiding gepland precies over de lokatie van het wrak.

Verder ondervonden de bergers veel last van het verontreinigde water in de Schelde waardoor, aldus Cowan, de staat van het wrak steeds sneller verslechterde.

Illegale geldhandel is geen verschijnsel van de laatste jaren. Ook in de VOC-tijd werd al geld gesmokkeld. Naast de drie kisten die volgens de officiële documenten aan boord moesten zijn werden ook vele geldkistjes met zilver in het wrak aangetroffen. Aangezien zilver in Indië een hogere koers had dan in Nederland was het smokkelen van zilveren realen een lucratieve bezigheid, aldus Scharloo. De kistjes werden in dezelfde ruimte aangetroffen als de officiële lading, een indicatie dat de smokkel werd uitgevoerd met (stilzwijgende) toestemming van de officieren.