Bonden steunen straf voor zieke werknemer

ROTTERDAM, 7 APRIL. Werknemers in het verzekeringswezen die vaak ziek zijn, krijgen in de nabije toekomst "straf'. In de gisteren afgesloten CAO hebben de vakbonden en de werkgevers bepaald dat werknemers vanaf de derde ziekmelding een halve vakantiedag per melding inleveren. Opmerkelijk is dat de vakbonden vierkant achter hun beslissing staan.

“Dit akkoord is ons absoluut niet door de strot geduwd”, zei onderhandelaar H. Noten van de Dienstenbond FNV na afloop van de onderhandelingen. Zijn collega van de Dienstenbond CNV sprak van een keuze tussen twee kwaden. Daarmee doelde hij naast het inleveren van vrije dagen bij ziekte ook op verlaging van de bovenwettelijke uitkeringen op het ziekengeld en de WAO. Deze aanvulllingen worden betaald door de werkgever.

De bonden in het verzekeringswezen (40.000 werknemers) hebben voor compensatie van de verlaagde uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid (WAO) een flinke veer moeten laten. Zij zijn akkoord gegaan met zogenoemde "negatieve arbeidsvoorwaardelijke prikkels'. In ruil betaalt de werkgever de helft van de kosten die reparatie van het zogeheten WAO-gat met zich meebrengt.

Bewust hebben de vakorganisaties niet gekozen voor verlaging van de bovenwettelijke uitkeringen om de werkgevers ertoe te bewegen bij te dragen aan de WAO-reparatie. In een groot aantal bedrijven en bedrijfstakken kozen collega-vakbonden de afgelopen weken wèl voor deze oplossing. Dat stuit echter op kritiek van de dienstenbonden van FNV en CNV. “Ik vind het raar dat de vakbeweging zich keert tegen arbeidsvoorwaardelijke prikkels, maar wel concessies doet op het niveau van de uitkeringen”, meent Noten. “Zo repareer je de WAO aan de ene kant en breek je hem aan de andere kant af.”

Verlaging van de bovenwettelijke aanvullingen treft de verkeerde mensen op de verkeerde plek, menen de vakbonden. Bestuurder T. de Leeuw den Bouten van de Dienstenbond CNV: “Misbruik van de Ziektewet moeten we aanpakken. Maar als je al een jaar in de WAO zit, ben je heus geen querulant.” Bovendien wordt een arbeidsongeschikte door verlaging van zijn uitkering nog niet aan het werk geholpen.

De afspraak in het verzekeringswezen over het inleveren van vakantiedagen bij ziekte vloeit voort uit de aanbeveling van de Stichting van de Arbeid van november 1991. Daarin spraken centrale werkgevers- en werknemersorganisaties af het ziekteverzuim aan te pakken door onder meer "positieve' als "negatieve' prikkels in te voeren. Vakbonden en werkgeversorganisaties moesten op decentraal niveau invulling aan de afspraak geven.

Dit leidde vorig jaar tot een regelrechte oorlog aan de onderhandelingstafels. In de kleinmetaal hielden werknemers gedurende anderhalve week estafettestakingen. Een unicum in deze bedrijfstak, die nauwelijks een traditie van actievoeren kent. Minister De Vries (werkgelegenheid en sociale zaken) dreigde zelfs de strijdende partijen met een "parapluwetje' tot de orde te roepen.

De vakbonden trokken zich niets van de centrale aanbeveling en de dreigementen van De Vries aan. Ze deden al het mogelijk om de negatieve arbeidsprikkels van tafel te houden. Met succes; in bijna alle gevallen ging de werkgever door de bocht. Alleen in de kleinmetaal (290.000 werknemers) en de bouwnijverheid (200.000) werden afspraken gemaakt over het inleveren van geld en/of vrije tijd bij ziekte. Maar deze waren van een ander kaliber dan de recente overeenkomst voor het verzekeringsbedrijf.

Zowel in de bouw als in de kleinmetaal zijn de "negatieve arbeidsprikkels' gekoppeld aan daling van het ziekteverzuim. In de bouw moet het ziekteverzuim voor het einde van dit jaar dalen tot 10 procent (vorig jaar nog 11 procent) en in de kleinmetaal tot 7 procent (was ruim 8 procent). Pas als deze percentages niet worden gehaald, leveren de bouwvakkers geld en de metaalarbeiders vrije dagen in. De kans bestaat, zo wordt gevreesd, dat werknemers zich langer ziek melden om hun verloren vrij dag terug te halen.

Daarnaast kwamen de partijen in de bouw- en metaalnijverheid overeen een "aanvalsplan' op te stellen om het ziekteverzuim terug te dringen. Het plan spitste zich toe op betere verzuimbegeleiding, meer en effficientere controles en een andere stijl van leidinggeven. In de gisteren afgesloten CAO voor het verzekeringswezen ontbreekt echter zo'n aanvalsplan. Maar kàn het ziekteverzuim in de verzekeringsbranche nog wel omlaag? Met een gemiddelde van 2 procent zitten de verzekeraars immers ver onder het ziekteverzuim van de kleinmetaal en de bouwnijverheid.

De vakcentrale FNV wil zich nog niet uitlaten over de overeenkomst in het verzekeringswezen, maar “in ons hart willen we eigenlijk geen negatieve arbeidsvoorwaardelijke prikkels'. Duidelijk is dat de vakbonden met de gisteren afgesloten CAO hun kont tegen de krib hebben gegooid.

Niet alleen de koppeling tussen het inleveren van vrije dagen bij ziekte en de reparatie van het WAO-gat is opvallend, ook de afspraken over uitbreiding van de werkgelegenheid zijn bijzonder. De bonden en de werkgevers hebben afgesproken werkgelegenheidsprojecten op te richten, waar 400 allochtonen en langdurig werklozen terecht kunnen. Zij moeten in de toekomst de parkeergarages, winkelcentra en NS-parkings bewaken. De werkgevers hopen dat dit leidt tot een minder criminaliteit, hetgeen zich “wellicht” zal vertalen in lagere premies. Op z'n minst opmerkelijk.