Achter slot en grendel

HET NEDERLANDSE gevangeniswezen herbergt een groeiend aantal desperado's die niet voor geweld terugdeinzen om te ontsnappen.

De vraag is of dit komt ondanks de Extra beveiligde inrichtingen (EBI's) of juist wordt uitgelokt door de beperkingen op de detentieomstandigheden die deze meebrengen. Beide mogelijkheden sluiten elkaar niet uit en het is wat al te gemakkelijk om meteen maar op grond van ideologische voorkeur te roepen dat het milder dan wel strenger moet. Het is wel gebleken dat minder beperkende omstandigheden de geharde crimineel of de crimineel met het grote geld niet weerhouden. Omgekeerd kan iedere beperking een verdere verharding van de verhoudingen in een cellenblok meebrengen, waardoor de gedachte van een uitbraak tot iedere prijs helemaal overheersend wordt.

Behalve de praktische risico's van een verdere verscherping - hoezeer het gemoed daar om roept na de jongste brutale uitbraken - is er natuurlijk een ethische reden voor terughoudendheid. De tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf is mede dienstbaar aan de wederaanpassing van de gedetineerde aan de maatschappij. Dat mag ook het CDA niet uit het oog verliezen, waar immers volgens de eigen partijleus geen mens ooit echt mag worden opgegeven. Geheel machteloos staat de rechtsorde bovendien ook weer niet tegen de uitbraken. Staatssecretaris Kosto (justitie) wijst er op dat het overgrote deel van de ontvluchte gevangenen binnen een jaar weer is ingerekend. Het is derhalve pragmatisch schipperen tussen het recht op bescherming tegen brute desperado's en de plicht tot een menswaardige opsluiting.

ER IS EEN andere aanpak mogelijk, die naar verluidt in Engeland wordt toegepast. Daar gaan alle deuren automatisch en onverbiddelijk op slot zolang een gijzeling voortduurt. De uitzichtloosheid zou gedetineerden afschrikken. Daar is wat voor te zeggen, maar wonderen hoeft niemand te verwachten, want er moet altijd voorzien zijn in een procedure de grendels te lichten. Zou men bijvoorbeeld een gesticht met inwoners en al tijdens een gijzeling laten uitbranden?

De geplaagde staatssecretaris gaat deze methode in Engeland bekijken. Opsluiting is een te subtiele kwestie dan dat men zich aan radicale maatregelen alleen kan rijk rekenen. Het is goed bij de opschudding te blijven bedenken dat alle oplossingen hun prijs hebben.