VN-team onderzoekt toestand Oost-Timor

JAKARTA, 5 APRIL. Nagenoeg op hetzelfde moment dat een missie van de Verenigde Naties dit weekeinde in Jakarta arriveerde voor een onderzoek naar de mensenrechtensituatie in Oost-Timor, berichtte het legerhoofdkwartier in die provincie dat de nieuwe leider van de Oosttimorese verzetsbeweging Fretilin zou zijn opgepakt.

Afgelopen zaterdag kwam het gerucht in omloop dat Antonio "Mauhunu' da Costa Gomes, die na de arrestatie van de legendarische verzetsleider Jose Alejandro "Xanana' Gusmao in november leider van het Fretilin werd, door het leger was ingerekend in een dorpje ten zuiden van Dili, de hoofdstad van Oost-Timor. Gisteravond bevestigde de voorlichter van het militaire commando in Dili, majoor L. Simbolon, dat Mauhunu na een tip van een "dorpeling' was gearresteerd.

Nog geen drie weken nadat de VN-Commissie voor de Mensenrechten in Genève per resolutie zijn ongerustheid uitsprak over schendingen van de mensenrechten in Oost-Timor, arriveerde Amos Wako, een persoonlijke afgezant van secretaris-generaal Boutros Boutros-Ghali zaterdag met een zes man sterke delegatie in Jakarta. Wako kwam vorig jaar februari voor het eerst naar Indonesië om zich op de hoogte te stellen van de gang van zaken rond de schietpartij in Dili op 12 november 1991, toen een anti-Indonesische demonstratie door toedoen van het leger uitliep op een bloedbad.

Wako zei dit weekeinde dat dit een vervolgbezoek is en dat hij gegevens wil verzamelen over “gedetineerde Fretilin-leden, de gang van zaken bij processen na het Dili-incident en beweringen over martelingen”. Voordat hij vanochtend vertrok naar Oost-Timor voerde hij gesprekken met minister van buitenlandse zaken Ali Alatas en met Indonesische activisten als Adnan Buyung Nasution, erevoorziter van de Stichting voor Rechtshulp (LBH), en Jan "Poncke' Princen, directeur van het Instituut voor Verdediging van de Mensenrechten (LPHAM).

Wako zei verder dat hij een onderhoud heeft aangevraagd met "Xanana' Gusmao, de voormalige Fretilin-leider die sinds 1 februari in Dili terechtstaat op beschuldiging van rebellie. De VN-man zou Xanana willen vragen of hij “vrij is bij de keuze van zijn verdedigers”. Minister Alatas zei gisteren geen bezwaar te hebben tegen een dergelijke ontmoeting, maar voegde eraan toe dat deze beslissing in handen ligt van de procureur-generaal.

Diplomaten in Jakarta toonden zich verrast door het bericht over de arrestatie van Mauhunu en sloten niet uit dat dit een "tegenzet' is van het leger. De militairen zijn naar verluidt niet erg ingenomen met Alatas' pogingen om de internationale kritiek op Jakarta's Oost-Timorpolitiek de wind uit de zeilen te nemen. De buitenlandse druk op Indonesië neemt de laatste tijd toe. Zo besloten de Verenigde Staten vorige maand om in Genève voor de resolutie te stemmen die de toestand in Oost-Timor op de korrel nam.