Van swing naar bop Jay McShann: Blues From Kansas ...

Van swing naar bop Jay McShann: Blues From Kansas City (GRP-16142). Distributie: BMG. Coleman Hawkins: Rainbow Mist (Delmark DD-459), Sir Charles Thompson: Takin' Off (Delmark DD-450). Distributie: Music & Words.

Willie Nelson Willie Nelson: Across The Borderline, Columbia 472942-10

Studer als Lucia Lucia di Lammermoor o.l.v. Ion Marin: DG 435 309-2 (2 cd)

Van swing naar bop

Dat de komst van de bebop-jazz destijds zo'n schok gaf, lag niet alleen aan de muziek zelf. Stakingen in de platenindustrie plus oorlogs-perikelen hadden de luisteraar op een informatie-achterstand van zeker vijf jaar gezet. Dat de overgang van swing naar bop in feite nogal geleidelijk verliep is te horen op drie recente cd's. Op Blues from Kansas City speelt de swingband van pianist Jay McShann met in een handvol stukken de jonge Charlie Parker als solist. De stilistische gelijkenis met tenorist Lester Young is nog groot maar in The Jumpin' Blues is al meer dan een glimp van de latere "Bird' te horen. Het arrangement van deze blues uit '42 komt bijna noot voor noot terug in Disorder at the Border, te vinden op Rainbow Mist een cd op naam van tenorsaxofonist Coleman Hawkins. Collegiale samenwerking of gewoon jatwerk?

Ook om andere redenen zijn de van februari '44 daterende sessions zeer interessant. Om het titelstuk dat een verbeterde remake is van Hawks historische Body and Soul, de ritme-sectie met pianist Clyde Hart, bassist Oscar Pettiford en drummer Max Roach, maar last but not least om de aanwezigheid van Dizzy Gillespie. De laatste laat Salt Peanuts en Woody 'n You hun première beleven en speelt in het laatste stuk een solo die veel verraadt van zijn things to come. In de resterende stukken op deze cd spelen ook twee van Hawkins' lang niet slechte discipelen: Ben Webster en Georgie Auld.

Op Takin' Off horen we opnieuw Charlie Parker in een swingomgeving, een septet o.l.v. pianist "Sir' Charles Thompson uit herfst '45. De historische plaat-ontmoeting met Dizzy Gillespie was inmiddels achter de rug, die met Miles Davis moest nog komen en "Bird' speelt als het ware met losse handen. De swingstijl was nog lang niet dood zoals blijkt uit de latere opnamen zonder Parker, maar de status ervan was wel gedevalueerd. Be hip, be bop luidde inmiddels het motto.

Jay McShann: Blues From Kansas City (GRP-16142). Distributie: BMG. Coleman Hawkins: Rainbow Mist (Delmark DD-459), Sir Charles Thompson: Takin' Off (Delmark DD-450). Distributie: Music & Words.

FRANS VAN LEEUWEN

Willie Nelson

Niemand had kunnen voorspellen dat de oude Willie Nelson nog eens een goede plaat zou maken. De Texaanse neuzelaar kwam de afgelopen jaren vooral in het nieuws vanwege zijn gigantische belastingschuld, die hij vergeefs in probeerde te lossen door middel van een plaat die per postorder kon worden besteld. De componist van countryklassiekers als het van Patsy Cline bekende Crazy en het onlangs door de Pet Shop Boys vertolkte Always On My Mind leefde jarenlang in de schaduw van zijn roemruchte verleden. In de romans van Larry McMurtry duikt hij op als een mythische held, die troost en verlichting brengt onder zijn medeTexanen.

Onder de hoede van producer Don Was, die recentelijk verantwoordelijk was voor de doorbraak van Bonnie Raitt, beleeft Willie Nelson een artistieke wedergeboorte. Across The Borderline is voornamelijk gevuld met composities van anderen, zoals het van Ry Cooder bekende titelnummer en Nelson op het lijf geschreven Americana als Paul Simon's Graceland en de Willie Dixon-blues I Love The Life I Live. Nelson neuzelt niet langer, maar zingt op de lui achterover geleunde manier die vooral de liefhebbers van Ry Cooders vroegere werk zal aanspreken.

Opmerkelijk zijn een roerend duet met Bob Dylan, waarin de twee oude mannen tevreden constateren dat ze deel uitmaken van het "Heartland" van Amerika, en een cover van Peter Gabriel's Don't Give Up waarin Sinead O'Connor een engelachtige gastrol vervult. In het doorgaans uiterst conservatieve countrygenre is laatstgenoemd duet een provocatie, omdat geen andere artiest zich achter O'Connor durfde te scharen nadat zij op MTV een foto van de paus verscheurde. Willie Nelson draagt het cowboyhart op de juiste plaats, en Across The Borderline is misschien wel zijn beste plaat sinds hij in 1975 met Red Headed Stranger zijn naam vestigde als de "outlaw" van de country & western.

Willie Nelson: Across The Borderline, Columbia 472942-10

JAN VOLLAARD

Studer als Lucia

Kort na de fraaie vertolking van Donizetti's Lucia di Lammermoor door Edita Gruberova onder de directie van Richard Bonynge (Teldec) verschijnt er nu bij DG een cd-opname met sopraan Cheryl Studer, gedirigeerd door de jonge Ion Marin. Meer dan Bonynge organiseert Marin een krachtige en opwindende opbouw van de dramatiek over de losse onderdelen heen. Marin doet dat met grote levendigheid en benadrukt daartoe vooral blazers en slagwerk van het London Symphony Orchestra. Richard Bonynge, de echtgenoot van de legendarische Joan Sutherland die als Lucia wereldfaam verwierf, was voor mij (bij het zelfde orkest) echter sterker in het profileren van de monumentale dramatiek van de afzonderlijke nummers, zoals het befaamde sextet Chi mi frena, dat bij Marin minder gepassioneerd klinkt en vooral een aanloop is naar wat nog zal komen.

Maar het gaat natuurlijk toch vooral om de veeleisende titelrol. Cheryl Studer is geen Callas, met haar gierende expressie, geen Sutherland met haar moeiteloze spectaculaire coloratuurtechniek, geen Gruberova met haar fantastische pianissimi en vocaal raffinement. Studer is hier in ieder geval beter op dreef dan eerder in La Traviata en zingt nu technisch binnen haar mogelijkheden, die wat coloratuur en hoogte betreft beperkt zijn: een stralende topnoot ontbreekt helaas in de Waanzinscène. Maar er zijn wel enkele adembenemende momenten, zeker in de aan haar capaciteiten aangepaste cadens, al blijft hier toch ook een gebrek aan overtuigende etherische uitbeelding.

De rest van de bezetting varieert van redelijk tot degelijk (Juan Pons en Samuel Ramey). Bijna curieus is het optreden van Placido Domingo in dit repertoire dat hem niet echt ligt. Maar van de moeilijke finale na de Waanzinscène maakt hij met veel inzet toch een bijzondere gebeurtenis.

Lucia di Lammermoor o.l.v. Ion Marin: DG 435 309-2 (2 cd)

KASPER JANSEN