Top in Vancouver; VS steunen Rusland met 3 mld gulden

VANCOUVER, 5 APRIL. De Amerikaanse president, Bill Clinton, heeft de Russische president, Boris Jeltsin, gisteren tijdens hun topconferentie in Vancouver voor dit jaar economische steun ter waarde van 1,6 miljard dollar (bijna 3 miljard gulden) toegezegd.

De directe hulp betreft 690 miljoen dollar aan voedsel- en technische hulp, 700 miljoen dollar aan exportkredieten voor Amerikaanse graanleveranties en 230 miljoen dollar aan andere kredieten.

Deze bedragen waren al door het Amerikaanse Congres opgenomen in de begroting over 1993, maar in verband met de instabiliteit van Rusland en de verkiezingen in de Verenigde Staten nog niet besteed. Eerdere aankondigingen dat ook nieuwe fondsen zouden worden aangewend zijn niet waargemaakt. President Clinton beloofde met het Congres te overleggen over verdere hulp in 1994.

Op een gezamenlijke persconferentie, aan het eind van de tweedaagse top, zei president Clinton over de hulp: “Wij investeren hiermee niet alleen in de toekomst van Rusland, maar ook in de toekomst van Amerika.” Hij richtte zich daarmee direct tot het Amerikaanse volk, waarvan de meerderheid tegen meer hulp aan Rusland is. “We hebben de fundamenten gelegd voor een nieuwe democratische samenwerking tussen de Verenigde Staten en Rusland.” Die kan een “historische bijdrage leveren voor de gehele mensheid tot in de volgende eeuw”. Hij roemde “de heroïsche daden van Boris Jeltsin en het Russische volk” bij de vorming van een democratie en een markteconomie.

President Jeltsin zei “volledig tevreden” te zijn over de resultaten en de sfeer tijdens de top. “Het was in alle opzichten ongewoon. We zaten meteen op dezelfde lijn.” Het hulpppakket bestaat uit voedsel- en medische hulp, steun bij de privatisering en democratisering, bij de behuizing van Russische militairen en energiewinning- en milieuprojecten. Voorts komt er hulp bij de handel en investeringen en bij de ontmanteling van nuclair wapentuig en materiaal.

Volgens Jeltsin is de Amerikaans-Russische samenwerking “niet het doen van concessies, maar een essentiële noodzaak”. Hij anticipeerde daarmee op kritiek van de conservatieven in Rusland dat hij zich overlevert aan Amerika. De president zei erop te vertrouwen dat het Russische volk bij het referendum op 25 april “de juiste keuze” maakt. Jeltsin: “Vandaag zeg ik dat er geen alternatief voor Jeltsin is. Misschien morgen, maar niet vandaag.”

Clinton herhaalde zijn oproep aan de G-7, de groep van zeven rijkste industrielanden, om net als de VS de hervormingen in Rusland met eigen initiatieven te steunen. Canada en Groot-Brittanië hebben dit weekeinde ongeveer 290 miljoen dollar aan extra steun toegezegd.

Clinton wees ook op het belang van gezamenlijke hulp van de G-7 - van mogelijk circa dertig miljard dollar - waarover de ministers van buitenlandse zaken en financiën op 14 en 15 april in Tokio spreken. De Amerikaanse president stelde samen met Jeltsin voor een kantoor van de G-7 in Moskou te openen om de hulp te coördineren.

Pag.5: Rusland moet zijn schulden afbetalen

De Amerikaanse regering telde gisteren bij de presentatie van het hulpprogramma gemakshalve zowel de giften als de kredieten bij elkaar op, ofschoon de leningen niet zullen worden kwijtgescholden. Aflossing is één van de grote problemen van Rusland, dat kampt met een buitenlandse schuld van ruim tachtig miljard dollar. De crediteurenlanden, verenigd in de "Club van Parijs', zijn pal voor de top dit weekeinde een herschikking van vijftien miljard van deze schuld overeengekomen. Daardoor hoeft Rusland dit jaar geen twintig miljard af te lossen, maar circa 3,5 miljard dollar.

De exportkredieten van 700 miljoen dollar aan Rusland voor Amerikaanse graanleveranties, die gisteren zijn toegezegd, mogen op een termijn van zes à zeven jaar worden terugbetaald. Van de export profiteren de Amerikaanse graanboeren ook mee - een tactische zet van de regering om critici in eigen land de wind uit de zeilen te nemen.

Het hulppakket is bedoeld om de Russische bureaucratie te omzeilen en moet zoveel mogelijk rechtstreeks worden besteed. Het gaat verder om 224 miljoen dollar aan voedsel- en technische hulp, 149 miljoen dollar voor privatiseringsfondsen, 48 miljoen dollar voor het stichten van een zogeheten "democratiecorps' van Amerikanen en Amerikaanse instituten die eigen activiteiten in Rusland ontwikkelen alsmede uitwisselingsprogramma's. Voorts behelst het hulp van zes miljoen dollar bij de bouw van huizen voor gedemobiliseerde Russische soldaten die ook scholing in ander werk krijgen, en 38 miljoen dollar voor een doelmatiger energieproduktie en bestrijding van veruiling door oliepijplijnen.

Ook is er 232 miljard doller aan exportkredieten toegewezen voor concrete handels- en investeringsprojekten, afgezien van tal van immateriële samenwerkingsverbanden op onder meer regeringsniveau. Tenslotte komt er 215 miljoen dollar beschikbaar voor de ontmanteling van kernkoppen en ander nucleair materiaal.

President Jeltsin zei niet bang te zijn dat hij bij terugkeer in Moskou “verwijten van de oppositie”zou krijgen over zijn samenwerking met de Verenigde Staten. Het hulppakket biedt volgens hem geen grond voor “zulke beschuldigingen”. Jeltsin: “Wij hebben geen astronomische bedragen nodig, maar reële bedragen die we kunnen implementeren binnen onze mogelijkheden”. Hij wees erop dat het hervormingsprogramma nog maar een jaar aan de gang is. “Rusland heeft een overgangsperiode van twee jaar nodig om te kunnen ademen, en daarbij hulp nodig.” Jeltsin nodigde dit weekeinde Clinton uit voor een officieel bezoek aan Moskou.

Clinton zei te zullen bekijken of hij een einde kan maken aan de handelsbeperkingen die nog uit de Koude Oorlog stammen. Volgens een besluit van het Congres kan Rusland niet in aanmerking komen voor de status van meestbegunstigde handelsnatie zolang Moskou zijn emigratiebeleid niet heeft veranderd. Maar de Russische autoriteiten hebben de afgelopen jaren de reisbepalingen voor de Russische burgers versoepeld.

De Amerikaanse president riep voorts de Oekraïne, Wit-Rusland en Kazachstan nogmaals op af te zien van de status van kernmogendheid. Hij onderstreepte dat de parlementen in die landen het START-1-akkoord moeten uitvoeren, waarin bepaald is dat hun kernwapens voor vernietiging aan Rusland worden overgedragen. Jeltsin onderschreef Clintons oproep. Clinton: “We gaan nu ook meer samenwerken in de buitenlandse politiek.”