Stan verbeeldt Cela's Mazurka te ironisch

Voorstelling: Mazurka van Waas Gramser, Kris van Trier, André Simon, Dirk van Dyck, e.a. door Stan. Spel: Waas Gramser, Kris van Trier, André Simon. Gezien: 1/4 Toneelschuur Haarlem. Tournee in Nederland en België t/m 29/5.

Eerst was het de korte roman La colmena die geschikt werd bevonden voor een toneelbewerking, later ontdekten Stan-acteurs Waas Gramser en Kris van Trier en gastspeler André Simon dat ook het overige werk van de Spaanse schrijver Camilo José Cela zich daartoe leende. Met name de roman Mazurka voor twee doden inspireerde hen toen bleek dat het boek genoeg verhalen bevat om er een uur mee te vullen. Eén uur! Dat is niet veel als je bedenkt dat daarin niet alleen die ene dikke roman aan de orde komt maar ook andere boeken van Cela en zelfs een scène uit Tsjechovs komedie De beer.

Het zal dan ook duidelijk zijn dat de acteurs met behulp van Dirk van Dyck, die hen met wijze raad terzijde heeft gestaan, een produktie hebben gemaakt waarin Cela's verhaal niet van a tot z wordt naverteld. Mazurka is een collage van fragmenten die in dialoogvorm omgezet zijn. Laat ik maar meteen zeggen dat het boek door deze werkwijze niet verbeterd is: de toch al ingewikkelde verhaallijn is door Stan veranderd in een structuurloos breiwerk waar begin noch eind aan te ontdekken valt. Het leger aan personages dat Cela laat opdraven is gereduceerd tot een paar inwisselbare figuren die een slordige, soms moeilijk te volgen, dictie met elkaar gemeen hebben.

In vlot tempo lepelen Waas Gramser, Kris van Trier en André Simon roddels, familiegeschiedenissen, politieke gebeurtenissen en anekdotes op - verhalen die men elkaar traditiegetrouw vertelt in een van de dorpsgemeenschappen in Galicië ten tijde van de Spaanse burgeroorlog - maar geen van drieën zijn ze geboren vertellers en hun verhalen missen dan ook de beeldende kracht van Cela's beschrijvingen. De heftigheid waarmee hij zijn personages laat praten over seks en dood is bij de acteurs alleen terug te vinden in de toon: die is opgefokt.

In het werk van Cela wordt geleefd en dat is nu precies wat de figuren van Van Trier, Gramser en Simon niet doen, daarvoor is vooral het spel van Van Trier en Gramser te afstandelijk en met een iets te duidelijke ironische ondertoon. Alleen het decor biedt een doorleefde indruk, simpel maar mooi: wit zand op de vloer en een achterwand van op elkaar gestapelde kratten met bestofte wijnflessen. Als het trio tegen deze achtergrond werkelijk een stuk had geënsceneerd was Mazurka misschien nog een oorspronkelijke voorstelling geworden, maar men heeft niet de moeite genomen een vorm te bedenken waarop het woord toneelbewerking met recht van toepassing is.