Twee nobele strijders

De Engelse krant The Times heeft samen met Teleworld, een Nederlands bedrijf dat 06-lijnen exploiteert, het recht verkregen om de match om het wereldkampioenschap te organiseren, en de lezers zullen het weten.

Donderdag was er in The Times een hele pagina over schaken. Een portret van Short, geschreven in de bewonderende stijl van het personeelsblad dat de nieuwe leider inhaalt. Verder een triomfantelijk verslag over de voorgeschiedenis, waardoor de match naar Londen kwam. Kasparov en Short werden weer beschreven als nobele strijders voor het zelfbeschikkingsrecht van de topspelers. Die topspelers zelf werden overigens het "schaak-establishment' genoemd, dat zich, zij het aarzelend, aan de kant van de FIDE opstelde. Wat een ondankbaarheid van die topspelers. Kasparov en Short vechten voor hun belangen, maar niemand wil het inzien.

Alle remmen werden weer losgelaten in het hoofdartikel. De kop was: "Spiegel van de wereld. Schaken kan een rol spelen als miniatuur metafoor voor een betere toestand.' De afscheidingsactie van Kasparov en Short werd genoemd ""een weerspiegeling van het einde van de Koude Oorlog en de opkomst van individualisme, vrijheid en democratie tegen benauwende ideologie en staatsplanning''. ""Schaken zal ook in de toekomst de metafoor op een bord zijn voor een hoopvollere en rationelere wereld.''

Ach, ach, eens was The Times een serieuze krant. De lezers zullen de komende tijd bekogeld worden met schaakartikelen. Gisteren een strategische analyse van Raymond Keene, vandaag een gesprek met een schaakwonderkind. "The Times is de krant voor het schaken', adverteren ze. Maar juist bij goed ingelichte schakers kan de krant met haar door zakelijke belangen ingegeven onwaarachtige en soms uitgesproken leugenachtige verslaggeving iedere geloofwaardigheid verliezen.

Het toernooi waar de verslaggever Short had opgezocht, was het "Tweede Amber toernooi' in Monaco. Genoemd naar de dochter van sponsor Joop van Oosterom. Van Oosterom is in Rusland net tot sponsor van het jaar uitgeroepen. Eigenlijk vreemd. Je zou verwachten dat Rentero met zijn supertoernooi in Linares, drie kandidatenmatches en ook nog de match Anand-Ivantsjoek de meeste aanspraak op die prijs zou maken. Of anders Vasiljevic, met Fischer-Spasski en Polgar-Spasski. Al zou het misschien geen mooi beeld van de schaakwereld geven, als een illegale wapenhandelaar die zijn miljardenschulden niet meer betaalt, tot sponsor van het jaar werd uitgeroepen. Het gaat bij zo'n prijs natuurlijk ook niet zozeer om de prestaties uit het verleden. Als er één prijs is die het best als een aanmoedigingsprijs beschreven kan worden, dan is het wel die voor de beste sponsor.

In Monaco zijn twaalf spelers. Iedere ronde bestaat uit twee partijen, een gewone rapid partij en een blindpartij. Er zijn mensen, en ik wil mij nadrukkelijk onder hen scharen, die vinden dat blindpartijen, hoe aardig ook als schaakpropaganda, op de kermis thuishoren en niet in een echt toernooi. Straks vindt iemand het interessant om te kijken wie de sterkste schaker ter wereld is als het bord onder stroom staat. Verre toekomstmuziek, zult u zeggen, maar de schaakwereld verandert razendsnel. Wie een paar jaar geleden had voorspeld dat verliezende kwis-kandidaten op de Nederlandse televisie in een pan tomatensoep gegooid zouden worden, zou ook niet geloofd zijn.

Na vier ronden stond Karpov in het algemeen klassement bovenaan, vooral door zijn vaardigheid in de blindpartijen. Toen moest hij tegen Judit Polgar en dat werd geen prettige dag voor hem.

Wit Karpov - zwart J. Polgar.

Dit was de gewone rapid partij. Er wordt gespeeld met de Fischer-klok. Aan het begin van de partij krijgen de spelers ieder 25 minuten. Per zet krijgt men in de rapid partij tien seconden extra en in de blindpartij twintig seconden.

1. d2-d4 Pg8-f6 2. Pg1-f3 g7-g6 3. Lc1-f4 Lf8-g7 4. c2-c3 0-0 5. h2-h3 c7-c5 6. e2-e3 b7-b6 7. a2-a4 Lc8-b7 8. Lf1-e2 d7-d6 9. 0-0 Pb8-d7 10. a4-a5 b6xa5 11. Dd1-a4 Pf6-e4 12. Da4xa5 c5xd4 13. c3xd4 Pd7-b6 14. Lf4-h2 Dd8-d7 15. Pb1-c3 Pe4xc3 16. b2xc3 Tf8-c8 17. Pf3-d2 e7-e5 18. Ta1-a3 Dd7-e6 19. Tf1-d1 h7-h5 20. Le2-f1 De6-f5 21. Da5-b4 Geheel tegen zijn gewoonte in heeft Karpov zich met een onaangenaam zwakke pion op c3 laten opschepen. 21...Df5-c2 22. Lf1-e2

Zie diagram 1

22...Pb6-c4! Een aardige zet. Op allerlei manieren kan wit een stuk pakken, maar niets is goed. 23. Ta3-a1 Pc4xd2 24. Db4xb7 Pd2-e4 25. Td1-c1 Dc2xe2 26. Db7xe4 De2-c4 Het resultaat van zwarts actie is dat alle belemmeringen voor een snelle opmars van de a-pion zijn opgeruimd. Wit is in grote moeilijkheden. 27. Lh2-g3 a7-a5 28. De4-b1 a5-a4 Wit overschreed de tijd.

Wit Karpov - zwart J. Polgar. De blindpartij.

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4xd5 c6xd5 4. c2-c4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 e7-e6 6. Pg1-f3 Lf8-b4 7. c4xd5 Pf6xd5 8. Lc1-d2 Pb8-c6 9. Lf1-d3 Lb4-e7 10. 0-0 0-0 11. a2-a3 Pd5xc3 12. Ld2xc3 Le7-f6 13. Pf3-e5 Pc6-e7 14. Dd1-f3 Pe7-d5 15. Ld3-e4 a7-a5 16. Ta1-c1 b7-b6 17. Lc3-d2 Lc8-b7 18. Df3-g3 g7-g6 19. Ld2-h6 Lf6-g7 20. Lh6xg7 Kg8xg7 21. Pe5-g4 Dd8-b8 22. Pg4-e5 Pd5-f6 23. Le4-b1 Db8-d6 24. Dg3-f4 Dd6-d5 25. f2-f3 Ta8-c8 26. Tc1-d1 Dd5-b3 27. Df4-d2 Tc8-c7 Voorlopig gaat het heel wat beter met Karpov dan in de vorige partij. Hij heeft een klein voordeel. 28. Td1-e1 Tf8-c8 29. Te1-e3

Zie diagram 2

29...Db3-d1?!? De toeschouwers, die in tegenstelling tot de spelers het hele bord met alle stukken op de monitors konden zien, moeten bij deze zet wel van hun stoel zijn gevallen van verbazing. De enige verklaring kan zijn dat Karpov dacht dat wit 28. Tfe1 had gespeeld. Dan zou wit nu een toren op d1 hebben en 29...Dxd1 30. Dxd1 Tc1 zou tot een gunstig eindspel voor zwart leiden.

30. Tf1xd1 Volgens de ideeën van Karpov zou deze zet helemaal niet mogelijk zijn, omdat Tf1 al op d1 was weggeslagen. Eigenlijk had hij hier al bij zijn positieven moeten komen, maar in de ban van zijn plan gaf hij na de dame ook nog een toren weg. 30...Tc7-c1 31. Td1xc1 Tc8xc1+ 32. Dd2xc1 en nu besefte Karpov dat er iets verkeerd was gegaan. Zwart gaf op.

Ik moet bekennen dat ik om zulke fragmenten wel lachen kan, maar een erfenis voor het schaaklievend nageslacht wordt zo toch niet nagelaten. Na zes ronden stond Judit Polgar bovenaan met 9 uit 12. Karpov had 8, Ivantsjoek 7,5. Het toernooi duurt tot woensdag.