Oud-topman: Unilever misbruikte de WAO

DELFT, 3 APRIL. Prof. W.J. (Wiero) Beek, 61 jaar en deeltijd-hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en de Technische Universiteit in Delft, geeft het gevecht niet op. Tot 1987 was hij topmanager bij Unilever, maar toen hij de vele intercontinentale vluchten niet langer goed doorstond, werd hem de wacht aangezegd. Beek werd, als zovelen, in de WAO "gedumpt'. Zijn strijd daartegen duurt nu al zes jaar.

Beek publiceerde donderdag in deze krant een brief waarin hij het “frauduleus handelen” van de organisaties van werkgevers en werknemers aan de kaak stelde. De parlementaire enquête-commissie Buurmeijer moest maar eens met Max Mogendorff, de toenmalige topman van Unilever-Nederland gaan praten, schreef hij. Mogendorff ontkent desgevraagd niet dat Unilever indertijd nogal ruimhartig mensen naar de WAO heeft laten afvloeien. Mogendorff: “Maar dat was om oudere werknemers te vervangen door jongere.”

Unilever misbruikte de WAO op grote schaal, zegt Beek, maar dat gebeurde wel in nauw overleg met de andere grote Nederlandse ondernemingen. Hij verhaalt hoe de voorzitters van de raden van bestuur van Akzo, Shell, Unilever en Philips sinds de Tweede Wereldoorlog vier keer per jaar bijeenkomen in het kantoor van Philips in het centrum van Den Haag. Beek: “De ABUP - A voor Akzo, B voor BPM, dat is Shell, U voor Unilever en P voor Philips - vormt een soort schaduwregering. Daar werden allerlei interessante politieke kwesties doorgenomen, zoals subsidies voor research, belastingfaciliteiten en ook de WAO. Zo werd de beroemde brief waarin de grote ondernemers in 1976 protesteerden tegen het beleid van het kabinet-Den Uyl door de ABUP geconcipieerd.”

Beek zegt dat er nooit notulen werden opgesteld. “De ABUP trad nooit zelf naar buiten. De conclusies werden doorgesluisd naar het Verbond van Nederlandse Ondernemingen, het VNO. Ik zat in de jaren zeventig in het algemeen bestuur van het VNO. Na de loongolf in het Botlekgebied wilde de ABUP voor eens en voor altijd arbeid door kapitaal vervangen. Neuzen door machines. VNO-voorzitter Van Leede zei: "Laten we het nú doen. Je weet nooit hoe lang het WAO-regime nog duurt.' Unilever-Nederland halveerde in tien jaar tijd het personeelsbestand van twintigduizend naar tienduizend mensen.”

Pag.3: Misbruik ziektewet en WAO

Beek was van 1973 tot 1980 voorzitter van de directie van Van den Bergh & Jurgens in Rotterdam. Daarna bekleedde hij een internationale topfunctie op het gebied van onderzoek en ontwikkeling. Hij leidde toen ook Unilever Research in Vlaardingen.

Hij vecht niet om het geld. “Financieel kom ik dank zij Unilever niets tekort”, zegt Beek thuis in Delft. Nee, hij vecht tegen het “systeem”. Beek: “Er is willens en wetens op grote schaal misbruik gemaakt van de WAO. Zo mag je niet omgaan met iets dat is opgezet uit solidariteit.”

Beek vertelt hoe de bedrijfsgezondheidsdienst van Unilever aan het werk werd gezet bij het inkrimpen van het personeelsbestand. Soms werden externe artsen ingeschakeld voor advies. Beek: “Zo'n arts werd dan nog wel eens door de bedrijfsgezondheidsdienst gevraagd om de "ziekte' een beetje zwarter voor te stellen dan hij eigenlijk zelf wilde. Dan kon de bedrijfsarts ermee uit de voeten en had de Gemeenschappelijke Medische Dienst geen vragen meer.”

Beek spreekt nu uit eigen ervaring. Nadat was gebleken dat hij om gezondheidsredenen zijn internationale managersfunctie niet langer kon uitvoeren, werd Beek door onder meer de psycholoog Van Eijnsbergen in Voorschoten onderzocht. Die erkende in een brief aan hem, gedateerd 16 oktober 1986, dat hij in zijn rapport over Beek “hier en daar (...) accenten had gelegd die nodig zijn om onnodige vragen te voorkomen van de kant van de bedrijfsarts of GAK.”

Van Eijnsbergen licht zes jaar later toe: “We geven in onze rapporten accenten aan die het de bedrijfsarts of de verzekeringsarts mogelijk maken een eigen diagnose op te stellen. Dat cliënten zich daar soms niet in herkennen blijft een begrijpelijk probleem.”

Beek werd voor honderd procent arbeidsongeschikt verklaard. Zijn protest bij de Bedrijfsvereniging voor de voedings- en genotmiddelenindustrie haalde niets uit. Dit ondanks dat hij inmiddels tot wetenschappelijk adviseur voor het Unilever-concern was benoemd.

Beek: “Ik werkte volle werkdagen, maar dat was irrelevant! Mijn Engelse baas zei ronduit: "Sorry Wiero, I cannot work with a lame duck!' Het lullige van dit systeem is dat je moet bewijzen dat je NIET invalide bent.”

Beek ging in beroep en vervolgens naar de Centrale Raad van Beroep. Die rechtsgang duurde liefst vier jaar. Begin vorig jaar kwam de uitspraak: Beek was volgens de rechter in 1987 terecht honderd procent arbeidsongeschikt verklaard, maar er waren voldoende aanwijzingen dat medisch gezien zijn "verdiencapaciteit' aanzienlijk rooskleuriger was dan indertijd werd ingeschat.

Hij bereidt nu een civiele procedure voor. Waarom kwam hij pas deze week met zijn brief, en trad hij niet eerder naar buiten? Beek: “Nu speelt, met de enquête in het vooruitzicht, de discussie. Maar iedereen wast de handen schoon. Niemand noemt man en paard - dat is karakteristiek voor het bestuur in Nederland, binnen de bedrijven en binnen de overheid.” Daarom noemde hij in zijn brief wel namen van personen die hebben bijgedragen aan het misbruik van de WAO: Maljers (Unilever), Van Wachem (Shell), Van Leede (VNO), Van Royen (Hoogovens), Kok (FNV). Beek: “Zij besloten zelf, in een enkel geval zelfs persoonlijk nawijsbaar, de sociale kassen te tillen.”

Beek herinnert zich hoe de directeur personeelszaken Goudswaard van Unilever Nederland eind jaren zeventig trots meldde hoeveel personeelsleden nu weer de laan waren uitgestuurd, al dan niet via de WAO. Goudswaard zette de kosten van de Bedrijfsgeneeskundige Dienst af tegen het geld dat werd bespaard op personeelskosten omdat mensen in de Ziektewet en de WAO werden gedumpt. En wat bleek? De Geneeskundige Dienst was de grootste winstmaker van Unilever BV geworden!

Beek schat dat sinds het begin van de WAO in 1967 alles bij elkaar circa honderd miljard gulden onterecht aan WAO- en Ziektewet-geld is uitgekeerd. “Welke ondernemer durft nog op te staan om te beweren dat hij geen boodschap heeft aan het repareren van het WAO-gat?” schreef hij in zijn brief.

Beek was ooit voor D66 kandidaatminister en hij was lid van de industriecommissie-Wagner. Tegenwoordig is hij hoogleraar natuurkunde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en aan de Technische Universiteit in Delft, hij zit in het College toelating bestrijdingsmiddelen en adviseert diverse ministeries, en hij heeft enkele commissariaten (waaronder MacDonald's).

Maar er is meer. Beek:“Mijn grote hobby is het Techniek Museum in Delft, dat wordt op 1 juli geopend, ik hoop door premier Lubbers. Dan zal ik ook onthullen dat alles wat ik de afgelopen jaren verdiende door de stichting van het museum is ontvangen. Want anders zou ik op mijn uitkering worden gekort, dreigde de arbeidsdeskundige.”

Zou hij ooit weer aan de slag willen bij Unilever? Zijn echtgenote geeft antwoord: “Ik moet er niet aan denken dat je weer moet gaan werken, Wiero. Daar heb je helemaal geen tijd voor!”