Navo: vliegverbod boven Bosnië met geweld afdwingen

BRUSSEL, 3 APRIL. De landen van de NAVO hebben gistermiddag formeel besloten desnoods met geweld het VN-vliegverbod boven Bosnië af te dwingen.

Het Nederlandse aanbod om jachtvliegtuigen van het type F-16 voor deze eerste NAVO-operatie buiten het verdragsgebied in te zetten, is gisteren in Brussel herhaald. Minister-president Lubbers kon gisteren na afloop van de ministerraad geen uitsluitsel geven of van dit aanbod daadwerkelijk gebruik zal worden gemaakt. Niettemin wordt in Den Haag verwacht dat dit zal gebeuren. Op de luchtmachtbasis Twenthe was gisteravond nog niets bekend over een Nederlandse deelname. Het luchtmachtpersoneel op de basis is al vanaf december vorig jaar voorbereid op mogelijke actie.

De verdere procedure hangt af van overleg in de komende dagen tussen het geallieerde opperbevel en minister Ter Beek (defensie). Het Nederlandse aanbod is gisteren wel in het beraad van NAVO-ambassadeurs formeel "aanvaard', aldus een NAVO-diplomaat, waarmee nog niet gezegd is dat het ook moet worden uitgevoerd. Ook het militair comité van de NAVO heeft in beginsel ingestemd met het aanbod.

Het Verenigd Koninkrijk en de VS kondigden donderdag eveneens aan militair deel te willen nemen aan het bewaken van het luchtruim boven Bosnië. Ook een Franse aanmelding wordt verwacht. Gisteravond heeft secretaris-generaal Wörner de Verenigde Naties ingelicht over de bereidheid van de NAVO om de resolutie te steunen.

De NAVO zal alleen geweld gebruiken als Servische toestellen weigeren om te keren of te landen. Ook mag er geweld uit zelfverdediging worden gebruikt, bijvoorbeeld als de radar van luchtdoelraketten op NAVO-toestellen wordt gericht. Het afdwingen van het vliegverbod wordt in Brussel als militair weinig riskant beschouwd.

Luchtaanvallen hebben in de burgeroorlog tussen Bosnische moslims en Serviërs tot nu toe nauwelijks een rol gespeeld, al is het vliegverbod tot nu toe vele malen geschonden en zijn sporadische bombardementsvluchten uitgevoerd op moslimstellingen. De resolutie gaat over een week in, waarna de NAVO nog een week heeft voor praktische voorbereidingen. Het bondgenootschap meent 50 tot 100 jachtvliegtuigen nodig te hebben, die vanaf bases in Italië en een Amerikaans vliegdekschip in de Adriatische Zee gestationeerd zullen worden.

Het bevel van de operatie zal waarschijnlijk in handen komen van de Italiaanse luitenant-generaal Giuseppe Degli Innocenti, commandant van de luchtmachtbasis Vicenza in Noord-Italië waar een aantal jagers zullen worden ondergebracht. De benodigde tankvliegtuigen zullen op Sicilië worden gestationeerd. Het bondgenootschap controleert sinds oktober al met AWACS-radartoestellen het luchtruim boven Bosnië. De NAVO treft ook militaire voorbereidingen om een vredesakkoord op basis van het plan van Vance en Owen met mogelijk 75.000 man aan grondtroepen af te dwingen. De ondertekening van dat akkoord wordt echter door de Serviërs opgehouden.