Juristen bespreken de normen na een nacht vol "headbangen'

NOORDWIJKERHOUT, 3 APRIL. Twee volle dagen congresseerden driehonderd rechters en officieren van justitie in opleiding, de zogeheten raio's, over normbesef. Minister Hirsch Ballin vertelde het jeugdige, juridische publiek dat hij er geen bezwaar tegen heeft als het “rechtsbedrijf” het bestrijden van de misdaad wat zwaarder laat wegen dan de bescherming van de verdachte.

Het was een provocerende rede maar de echt ophefmakende bijdrage op het gebied van zeden en gewoonten binnen de rechterlijke macht kwam iets later, toen de minister weg was. Drie beeldschone, vrouwelijke magistraten-in-de-dop bezongen 's avonds in een cabaretlied: Let's talk about sex, hun brandende verlangen naar de verdachte in zedenzaken: "De beschrijving van zijn spermalozing/ bevredigt mij nog niet geheel/ Ik overweeg daarom een reconstructie/ met een rol voor mijn vrouwlijk deel' Het was nog het meest onschuldige couplet in het lied dat het hele congres op ieders lippen lag.

Na een nacht lang headbangen op soul- en housemuziek, spreken de gemiddeld 25-jarige rechterlijke ambtenaren in de werkgroep rechtsbescherming de volgende ochtend geanimeerd over de toespraak van de bewindsman. Hirsch Ballin voorspelde een trendbreuk in de magistratelijke bedrijfscultuur waardoor “een nieuw evenwicht” zal worden gevonden tussen normhandhaving en rechtsbescherming. Immers “de burger vraagt niet meer in de eerste plaats om rechtsbescherming maar om bescherming van zijn rechtsbelangen tegen de aanslag door criminelen”, aldus de minister.

De toespraak valt niet bij iedereen in goede aarde. “We moeten afstand nemen van het ping-pong-gewoel in de politiek”, reageert een vrouwelijke raio kortaf. Haar buurman wijst er echter op dat rechters niets anders doen dan regels toepassen die door politici zijn gemaakt. “En als de parlementariërs willen dat er geen bewijsregels worden toegepast dan moeten ze het maar zeggen”.

Mr. R.J.L. van Elsdingen, raio uit Amsterdam, steunt de bewindsman. De bevoegdheden van justitie mogen wat hem betreft worden uitgebreid. “Dat “gezeur” over privacy en big brother komt Van Elsdingen de neus uit. Van de Amsterdamse jurist mag er best wat privacy worden ingeleverd omdat dit het “algemeen gevoel van veiligheid” zal bevorderen.

Mr. E.C. Ruinaard, eveneens raio uit Amsterdam, wijt de door de minister geschetste kloof tussen de verlangens van de burger en de feitelijke strafrechtspleging aan de “hysterische berichtgeving” van de media. Kranten maken uit sensatiezucht wilde berichten over ontsnappingen en vormfouten. “En daardoor moeten wij elke verjaardagsvisite weer gaan zitten uitleggen hoe rechters echt werken”. Volgens haar is er al een boel gewonnen als de rechterlijke macht besluit tot aanstelling van één nationale persrechter die actief journalisten benadert.

De president van de Groningse rechtbank, mr. P.P. Lampe, waarschuwt zijn jonge collega's echter voor hoogmoed. Magistraten moeten zich realiseren dat ze deel uitmaken van de maatschappij, zegt Lampe. “We moeten de signalen oppakken en niet vanuit onze ivoren toren zeggen: jammer, maar het volk begrijpt ons niet.” Dat er veel onbegrip is, komt volgens Van Elsdingen ook omdat de juridische discipline zo ingewikkeld is. “Wij moeten niet voor niets zes jaar leren om dit vak te kunnen uitoefenen.”

Toch is uiteindelijk niemand het helemaal oneens met minister Hirsch Ballin. Voor zover zijn toespraak ongenuanceerd was, komt dat volgens de in spijkerpak gestoken mr. E.W. van Weringh - raio uit Leeuwarden - omdat de minister wilde polariseren. “Ik zat vlak bij hem en kon goed zien dat hij niet echt meende wat hij zei”.

De Nederlandse jurist is een redelijk mens en niemand zal echt willen tornen aan de belangen van de verdachte, zeggen de raio's.