Haiders FPÖ raakt steeds meer geïsoleerd

WENEN, 3 APRIL. De dagen van de Oostenrijkse FPÖ als lid van de Liberale Internationale lijken geteld. De Duitse FDP die de afgelopen jaren de Oostenrijkse zusterpartij, die onder leiding van Jörg Haider steeds meer rechts-populistisch werd, de hand boven het hoofd hield, heeft aangekondigd het royement van de FPÖ te zullen voorstellen. Vast staat dat de VVD en de Zweedse liberalen hiervan al langer voorstander zijn.

De ommekeer in de houding van de Duitse partij was voorspelbaar. Niet alleen onderhoudt haar voorzitter, Otto Graf Lambsdorff, nauwe betrekkingen met het Liberale Forum van Heide Schmidt dat zich in januari van de FPÖ afscheidde om het "ware liberalisme' hoog te gaan houden, maar ook waren er de afgelopen tijd steeds strubbelingen tussen Lambsdorff en Haider. Een uitnodiging aan Haider door een lokale afdeling van de FDP werd door Lambsdorff afgeblazen, waarop Haider de leider van de Duitse zusterpartij bespotte als veroordeelde belastingontduiker en schampere opmerkingen maakte over het geringe percentage stemmen dat de FDP weet te behalen.

Toch heeft de partijleiding van de FPÖ verbluft en gekwetst gereageerd op de koerswijziging van de Duitse FDP, die ook inhoudt dat alle officiële contacten met de FPÖ worden verbroken. Natuurlijk zei Haider wel meteen dat de FPÖ de Liberale Internationale, waarin zij sinds vorig jaar al geen stemrecht meer heeft, graag zou verlaten omdat het toch alleen maar een irrelevante praatclub is, maar nog midden maart zette de FPÖ-leiding haar beste beentje voor in gesprekken met de secretaris-generaal van de Liberale Internationale, Julius Maaten, die naar Wenen was gekomen om te kijken hoe rechts-populistisch - of eventueel zelfs neo-nazistisch - de partij van Haider nu eigenlijk was.

Haider overlaadde Maaten met zijn niet geringe charme en betoogde dat geen liberale partij zoveel socialistische en conservatieve meerderheden had weten te breken als de FPÖ. Maar om de macht van de grote coalitie van socialisten en Volkspartij op het nationale vlak van Oostenrijk aan te pakken moest de FPÖ wel een populistische massapartij worden, zette Haider verder uiteen.

Maaten sprak ook met Heide Schmidt en Friedhelm Frischenschlager, de leiders van het nieuwe Liberale Forum. Na afloop van zijn gesprekken hield hij zijn eindoordeel voor zich. Dat zal hij in juli voorleggen aan de vergadering van de Liberale Internationale. Wel liet hij blijken ervan overtuigd te zijn dat de FPÖ zich niet meer fundamenteel zal veranderen. Neo-nazisme à la Le Pen en Schönhuber had hij bij Haider overigens niet gevonden. Wel vond hij dat zijn gesprekspartners van het Liberale Forum "échte liberalen' waren. “Dat voel je”, zei Maaten.

Het Liberale Forum, waarnaar intussen een aantal FPÖ-functionarissen is overgelopen, heeft de afgelopen weken zijn principiële liberalisme dan ook met nadruk gedemonstreerd. Voorkeur voor de spontane orde, wantrouwen tegenover de wettelijke maatregel als panacee, de plicht tot solidariteit en voorrang voor het vrijheidsprincipe boven doelmatigheidsdenken, zo schetste Heide Schmidt het politieke credo. Economisch betekent dit markteconomie, die niet nog eens apart sociaal hoeft te worden genoemd omdat de burger alleen op basis van bestaanszekerheid zijn vrijheid kan verwezenlijken. Tegenover asielzoekers, het hete thema van de Oostenrijkse politieke discussie, houdt het in dat het recht op asiel prioriteit heeft boven doelmatige overweging dat men geen illegalen het land wil binnenlaten.

Bij een opiniepeiling van eind maart kreeg het Forum van Schmidt steun van vier tot zes procent van de potentiële kiezers. Haider tussen de 14 en de 16, heel wat minder dan de 22 procent die een jaar geleden zei FPÖ te gaan stemmen. Veel wijst er dan ook op dat Haider over zijn hoogtepunt heen is. Zijn radicale politieke stijl, zijn vergoelijkende uitspraken over de nazi's, zijn mislukte volkspetitionnement over het buiten de deur houden van buitenlanders en de nu dreigende uitsluiting uit de Liberale Internationale hebben hem steeds meer geïsoleerd.