Wonen onder dak van blauw zeil

De ontploffing van de vuurwerkfabriek te Culemborg is ruim twee jaar geleden. Sindsdien is nog maar weinig gedaan om de schade te herstellen.

CULEMBORG, 2 APRIL. De blauwe zeilen over het rieten dak van de familie Hogendoorn beginnen al groen te kleuren. Zandzakken en ijzeren hekken houden het geheel op zijn plaats. “Het heeft alle stormen doorstaan. Alleen af en toe kwam er wat water doorheen”, zegt de schoondochter haast trots. “Het is gek, maar je went er aan.”

Aan de woning van de familie Hogendoorn is niets meer veranderd sinds op 14 februari 1991 aan de Diefdijk in Culemborg de MS Vuurwerkfabriek BV ontplofte en tot kilometers in de omtrek een ravage aanrichtte. Daarbij vielen twee doden en dertig gewonden. De ”klap van Culemborg' had een verdovende uitwerking in verzekeringsland. Pas vorige week vrijdag ontvingen de omwonenden het bericht dat hun schade wordt vergoed. Daarmee is het pleit nog niet beslecht, want de bewoners eisen dat de verzekeringsmaatschappijen ook een vergoeding geven voor de advocaatskosten en de rente van de geldleningen die de bewoners in de tussentijd moesten afsluiten.

Veehouder C. Uittenboogaard, die pal tegenover de fabriek aan de andere kant van de dijk woont, noemt het “mensonterend dat ze je 25 maanden laten wachten.” Uittenboogaard had nog het geluk dat hij een solide verzekering had afgesloten, nadat hij in de jaren tachtig tot aan de Raad van State een vergeefse strijd had gestreden tegen zijn overbuurman. Daardoor staat zijn woning er nu weer keurig bij. Maar de veehouder heeft nog steeds een schadepost van zo'n honderdduizend gulden, zoals een ontwrichte mestkelder, die niet door zijn verzekering wordt gedekt.

Voor Uittenboogaard maakte het niets uit dat zijn verzekeraar, Aegon, ook de vuurwerkfabriek in haar portefeuille had. Andere bewoners hadden nog meer pech, omdat zij onderverzekerd waren of om principiële redenen in het geheel niet. Een probleem was dat de oorzaak van de ramp niet werd achterhaald, zodat de vuurwerkfabriek geen verwijtbare schuld droeg. Na protesten van omwonenden waren de verzekeraars van de fabriek toch bereid om de verzekerde som van een miljoen gulden uit te keren. Samen met drie ton uit het bedrijfsvermogen van de fabriek zou dat net voldoende zijn om alle niet-gedekte schade van de bewoners te vergoeden.

Na deze toezegging trad opnieuw een impasse in. Het struikelblok was nu dat de gemeenten Culemborg en Vianen weigerden af te zien van hun schadeclaim ter hoogte van 700.000 gulden. “De verzekeraars gingen ervan uit dat de gemeenten niet tot de gedupeerden behoorden”, zegt de Culemborgse wethouder J. Eigeman. “Het probleem zat in hun uitleg van de overheidstaak. Die zagen zij wat ruimer.” Eigeman wijst erop dat de schade van de gemeenten niet zit in zoiets als de extra politie-inzet ten tijde van de ramp, want het is vanzelfsprekend dat een overheid daarvoor opdraait. Maar dat geldt volgens de wethouder niet voor de kosten die waren gemoeid met het verwijderen van asbestdeeltjes in de wijde omgeving.

Pas vorige week bereikten Vianen, Culemborg en de verzekeraars een akkoord, waarbij de gemeenten kunnen rekenen op een schadevergoeding van 550.000 gulden. Dat geld komt onder meer beschikbaar doordat een taxatie heeft uitgewezen dat de schade bij de bewoners niet 1,3 miljoen gulden, maar slechts 660.000 gulden bedraagt. Mondeling hebben de bewoners daar al mee ingestemd, verklaart ING-assurantiebemiddelaar Van Kasteren. Hij onderstreept dat “geen enkele partij aanspraak kan maken op een vergoeding”.

Niettemin eisen de bewoners ook een vergoeding voor de rente over de geldlening die zij in afwachting van een uitkering moesten afsluiten. “Wij hebben twee jaar rente moeten betalen en dat is niet onze schuld”, zegt mevrouw Uittenboogaard. “Als we slechts een paar maanden hadden moeten wachten, waren we daar niet over gevallen. Zelf hebben die lui toch ook rente gevangen? Het zijn toch zakenlui? Zelf worden we er echt niet beter van, hoor.”

Het akkoord tussen de gemeenten en de verzekeraars lijkt ook eigenaar Koolen van de vuurwerkfabriek weer nieuwe hoop te geven. Tot ontzetting van de bewoners is hij vorige week begonnen om de omheining van het kale fabrieksterrein te repareren. “Als je dat ziet, lig je toch wel weer een halve nacht wakker”, aldus mevrouw Uittenboogaard.