KLM bereid af te zien van Northwest voor fusie

SAN FRANSISCO, 2 APRIL. De Nederlandse luchtvaartmaatschappij KLM is voor een fusie met SAS, Swissair en Austrian Airlines bereid haar deelneming in de Amerikaanse partner Northwest Airlines op te geven.

Dit zei KLM-directielid drs. L.M. van Wijk gisteren in San Fransisco waar hij namens de maatschappij aanwezig is bij de festiviteiten ter ere van de eerste vlucht van de KLM op deze Amerikaanse stad. Het eventueel opgeven van Northwest is opmerkelijk, omdat KLM inmiddels bijna een miljard gulden hefet gestoken in de verliesgevende Amerikaanse maatschappij met als strategische doelstelling een voet aan de grond te krijgen op de reusachtige vliegtuigmarkt in de VS.

Het was gisteren voor het eerst dat een van de betrokken directies een uitgebreide toelichting gaf op de gesprekken over 'strategische samenwerking' die de KLM sinds eind vorig jaar onder de codenaam 'operatie Alcazar' (stevig, vierkant fort) voert met de drie Europese luchtvaartmaatschappijen. SAS, Swissair en Austrian werken al enige tijd samen als de European Quality Alliance (EQA). De KLM streeft in haar gesprekken met de drie maatschappijen op lange termijn een fusie na, maar acht dat om luchtvaartpolitieke redenen op korte termijn nog onmogelijk.

De bereidheid van de KLM haar deelneming in Northwest op te geven wanneer dat een fusie van de vier maatschappijen in de weg zou staan, is een van de uitgangspunten van de gesprekken geweest. Ook SAS en Swissair, die belangen houden in respectievelijk Continental en Delta, hebben verklaard bereid te zijn deze als dat nodig is op te geven. Het belang van 20 procent dat de KLM in Northwest houdt is echter veel groter dan de belangen die SAS en Swissair hebben in hun Amerikaanse partners.

De vier Europese luchtvaartmaatschappijen overwegen hun Amerikaanse belangen op te geven, omdat deze een beletsel kunnen vormen voor de Europese ambities. De samenwerking van de KLM en de EQA richt zich in eerste instantie op de Europese markt. Ambities om een 'global carrier' te worden - een luchtvaartmaatschappij met een routenetwerk dat de hele wereld bestrijkt - hebben een minder grote prioriteit. “We willen eerst de problematiek in Europa oplossen, dan komt de rest pas aan bod”, aldus Van Wijk. De combinatie van de KLM en de EQA zou op de Europese luchtvaartmaarkt een aandeel van ruim twintig procent hebben, in grootte vergelijkbaar met British Airways en in Europa alleen kleiner dan Air France.

Volgens Van Wijk streven de vier maatschappijen ernaar om tussen medio april en begin mei een 'memorandum of understanding' te ondertekenen. Daarin moeten de uitgangspunten voor de beoogde samenwerking van het kwartet zijn vastgelegd. Daarna kunnen volgens Van Wijk de formele onderhandelingen tussen de directies van de maatschappijen beginnen.

De onderhandelingen zullen zich op korte termijn nog niet richten op een fusie van de vier maatschappijen. “Dat is om luchtvaartpolitieke overwegingen de komende jaren domweg niet haalbaar”, aldus Van Wijk. “Maar we gaan ervan uit dat dat de komende jaren, gelet op de plannen voor deregulering van de Europese markt in 1997, zal veranderen en daarom blijven wij streven naar een fusie op lange termijn”.

Pag.13: Amsterdam kansrijk voor hoofdkantoor

KLM-directeur Van Wijk wees daarbij gisteren op het bilaterale karakter van de Europese luchtvaartmaatschappijen waarbij elke maatschappij aparte afspraken over zaken als landingsrechten onderhoudt met andere landen.

De vier luchtvaartmaatschappijen hopen begin volgend jaar hun eerste vormen van samenwerking in praktijk te brengen. De komende jaren blijven zij nog onder eigen naam opereren maar op termijn zal de combinatie een merknaam gaan voeren. De samenwerking zal voorlopig gestalte krijgen door een gezamenlijke management-company die de vier maatschappijen zal besturen alsof het één bedrijf is. Het bestuur van deze management-company, die te vergelijken is met een gezamenlijke holding van de vier maatschappijen, zal bestaan uit de vier president-directeuren van de KLM, SAS, Swissair en Austrian. De top van de combinatie komt onder toezicht van een veertienkoppige raad van commissarissen. De KLM, SAS en Swissair krijgen ieder vier zetels in deze raad. Austrian zal twee commissarissen leveren.

Over de lokatie van een nieuw hoofdkantoor is nog geen beslissing genomen al maakt Amsterdam volgens Van Wijk hiervoor “een heel goede kans”, mede omdat de voorkeur ligt bij een EG-land. Kopenhagen is de concurrent voor de vestiging van het hoofdkantoor. Ook over de toekomstige topman is nog geen beslissing genomen. Van Wijk verwacht verder dat er twee 'main hubs' (centrale luchthavens) zullen komen. Schiphol en Zürich maken volgens hem daarvoor de meeste kans.

In afwachting van het moment dat de tijd rijp is voor een fusie wil de KLM volgens Van Wijk wel alvast de voordelen van de fusie binnenhalen. De maatschappijen onderzoeken op dit moment op welke manier dat het best kan. Sinds eind februari werken zestien werkgroepen op een aantal deelgebieden aan rapporten waarin de uitgangspunten van de verschillende maatschappijen worden vastgelegd. De werkgroepen staan onder supervisie van een stuurgroep waarin van elke maatschappij twee vertegenwoordigers zitten. De stuurgroep houdt nauw overleg met de vier directeuren en de verschillende raden van commissarissen.

De eindrapporten van de werkgroepen worden over twee weken verwacht. Pas dan kan er volgens Van Wijk iets meer gezegd worden over de synergetische voordelen die de samenwerking op het gebied van kostenstructuur biedt. Van Wijk sloot gisteren overigens niet uit dat door deze rapporten “een aantal heel serieuze problemen op tafel komt te liggen”. Het oplossen daarvan kan het onderhandelingsproces vertragen. Ook sluit de KLM-directeur niet uit dat een van de vier maatschappijen zich in de loop van het onderhandelingsproces terugtrekt, al acht hij de kans daarop niet erg groot.