Draaien en lassen (slot)

Wat bezielt onderhandelaars in hemelsnaam om de ganse nacht dóór te onderhandelen? Hebben ze geen keus, zijn ze verslaafd of krankjorum? Na afloop sluiten de deelnemers zelf dat laatste zelden uit.

Vorig jaar gingen ze in het CAO-overleg bij Akzo de hele nacht door (en sneuvelde de collectieve VUT). Afgelopen zomer nachtbraakten Dasa en Economische Zaken (en werd kroonjuweel Fokker verkocht). Vorige week praatten werkgevers en werknemers in de bouw maar liefst 30 uur aan elkaar (en verscheen verplichte collectieve reparatie van het WAO-gat in de CAO). En deze week wisten ze in de metaal- en elektrotechnische industrie bijna van geen ophouden (totdat het compromis over vrijwillige collectieve reparatie van het WAO-gat was gevonden). Toegegeven, het zijn niet de geringste onderwerpen, maar het bewijs dat de uitkomst slechter is als betrokkenen zich aan een humaner patroon houden, moet nog worden geleverd.

Voor de finale van hun CAO-beraad trokken de achttien onderhandelaars (7 aan werkgeverszijde, 11 namens de werknemers) in de metaalindustrie zich woensdagavond terug op de vierde verdieping van een kantoor in Leidschendam. Veertien uur later waren ze klaar. Doodmoe en flink toegetakeld, vooral ook mentaal, want de gebruikelijke gezamenlijke persconferantie kon er niet af. “We hebben nog het nodige te bespreken voordat we kunnen terugkeren naar verhoudingen die enigszins normaal zijn”, zei Nico Broers van de Industriebond FNV, tevens eerste onderhandelaar van de vier vakbonden.

Ze hadden dan ook sinds 1 februari een nogal bizar parcours afgelegd, waarbij de verwarring tot twee maal toe astronomische proporties aannam. De eerste keer was in het weekeinde van 13/14 maart, kort voordat de bonden de eerste stakingen, met nauwelijks verholen tegenzin, hadden gepland. Broers had vlak voor dat weekiende de voornaamste vakbondseis (verplichte, collectieve reparatie van het WAO-gat) afgezwakt. Desnoods, zei hij, kon worden volstaan met een "dringende aanbeveling' van de CAO-partijen aan de circa 1.000 metaalwerkgevers om het WAO-gat te dichten.

De andere bonden zeiden “compleet verrast” te zijn door deze solo, maar Broers slaagde er toch in zijn manschappen bij elkaar te houden. Veel ernstiger was dat het een kapitale taxatiefout bleek, want de werkgevers, verenigd in de FME, gingen er niet op in. Ze weigerden een aanbeveling waarin de bonden het recht kregen op bedrijfsniveau mee te beslissen over eventuele WAO-reparatie.

De tweede climax was afgelopen weekeinde. De voorafgaande vrijdag had geheim gehouden informeel overleg plaatsgehad in Oegstgeest. Daar was ook gesproken over een variant waarin de verlaagde WAO-uitkeringen niet werden aangevuld tot het oude niveau (70 procent), maar tot 65 procent. Dat zou de reparatie een stuk goedkoper maken, en om die reden was het voor de FME'ers niet op voorhand onbespreekbaar. Maar het ketste af op andere FME-voorwaarden (waaronder de intrekking van de relatief dure VUT voor werknemers met 40 dienstjaren).

Wat volgde was regelrechte powerplay met veel obligate verontwaardiging. Zaterdag kregen de FME-onderhandelaars fiat van hun achterban de WAO-reparatie toch op bedrijfstakniveau te regelen, maar dan wel op basis van een vrijwillige verzekering voor de werknemers. En desnoods buiten de vakbonden om.

Dat nooit, reageerden de bonden dinsdag, terwijl ze zich openlijk bereid toonden eventueel genoegen te nemen met gedeeltelijke reparatie. Beide concessies - van de FME de vrijwillige bedrijfstakverzekering, en van de bonden de eventueel gedeeltelijke WAO-reparatie - maakten de weg vrij naar hervatting van het eind februari vastgelopen overleg. Beide elementen zitten in het uiteindelijke akkoord.

Wat niet in de CAO is terechtgekomen, is de door de bonden verlangde verhoging van de werkgeversbijdrage van 25 naar 32,50 per werknemer voor het vakbondswerk in de sector. Was dat wel gelukt dan hadden de bonden in een klap de vijf ton kostende advertentiecampagne van deze week ("Waar wordt de metaal zo moe van') indirect dubbel en dwars terugverdiend. Ook dat werd de FME te gortig.