Draaien en lassen

IN DE METAAL hebben vakbonden en werkgevers elkaar na twee weken schermutselingen gevonden in een collectieve arbeidsovereenkomst waarin verantwoordelijkheid voor reparatie van de verzekering tegen arbeidsongeschiktheid is gelegd waar deze hoort: bij de individuele werknemers en bij de afzonderlijke bedrijven.

De metaal-CAO voor tweehonderdduizend werknemers biedt een behoorlijke oplossing voor de gordiaanse WAO-knoop waarmee de politiek de sociale partners heeft opgezadeld. Terwijl de collectieve regeling voor de oude gevallen met de bijbehorende verplichte premie voor alle werknemers in stand is gebleven, heeft de metaal-CAO de extra verzekering tegen arbeidsongeschiktheid van nieuwe gevallen in de richting van de rechtstreeks betrokkenen geschoven.

Bij onderhandelingen is het een kwestie van geven en nemen. De vakbeweging heeft haar aanvankelijke eis van verplichte, collectieve reparatie van de WAO laten vallen. De werkgevers hebben de actiedruk weerstaan en een principieel punt binnengehaald. Ze hebben daarvoor op onderdelen ingeleverd: de oproep van de werkgeversorganisaties "nul is goed, nul is genoeg' voor de lonen is losgelaten. De totale loonkostenstijging blijft overigens beperkt en komt over de looptijd van de CAO waarschijnlijk onder de inflatie uit. Ook bij het terugdringen van dure regelingen zoals de VUT hebben de werkgevers toegegeven.

NU EEN AANTAL belangrijke CAO's is afgesloten, begint zich een beeld af te tekenen voor 1993. Met uitzondering van de bouw, waar het collectivisme heeft gezegevierd, is overwegend gekozen voor bedrijfsgewijze aanpak van de WAO-reparatie. Vrijwilligheid en differentiatie, waarbij de werknemers voor de aanvullende premiebetaling opdraaien, zijn door de vakbeweging geaccepteerd. Dat is een verre echo van de leuzen die vorig jaar nog bij de protestdemonstraties tegen de WAO-ingreep van het kabinet werden gescandeerd.

De afweging tussen welvaart en zekerheid begint een kleine verschuiving van de collectieve naar de individuele verantwoordelijkheid te maken. Daar was het bij de aanpak van de ziektewet en de arbeidsongeschiktheid van meet af aan om te doen. In 1991 gingen de werkgevers bij de CAO-onderhandelingen over reparatie van de ziektewet door de knieën. Bij de WAO hebben de organisaties van werknemers en werkgevers, tot elkaar veroordeeld door het politieke broddelwerk, elkaar beter verstaan.