Amerikaanse steun blijft bescheiden; Clinton roept op nu Rusland te helpen

WASHINGTON, 2 APRIL. De Verenigde Staten moeten nu alles in het werk stellen om Rusland te helpen. Dat zei de Amerikaanse president Clinton gisteren in zijn eerste toespraak die gewijd was aan het buitenlandse beleid.

“Dat is geen daad van liefdadigheid. Het is een investering in de toekomst en het is een wijze investering”, aldus de president.

De toespraak tot een conferentie van hoofdredacteuren in Annapolis was de aanzet voor de topconferentie met de Russische president Jeltsin in Vancouver, komend weekeinde. Ze vormt onderdeel van zijn campagne om de Amerikanen te overtuigen van de noodzaak van hulp aan Rusland. De Amerikanen steunen weliswaar Clintons visie op Rusland en president Jeltsin, maar zien nooit veel in buitenlandse hulp.

Zowel Republikeinse als Democratische Congresleiders hadden lovende woorden, toen Clinton zijn plannen gistermorgen bekendmaakte. Verwacht wordt dat er wel een meerderheid voor te vinden is. Toch zei de voorzitter van de commissie voor buitenlandse hulp, senator Patrick Leahy, dat hij het voorstellen van nieuwe buitenlandse hulp net zo prettig vindt als het ondergaan van een wortelkanaalbehandeling.

Clinton toont daar wel begrip voor, want in tegenstelling tot zijn zware woorden zijn de plannen bescheiden van omvang: in totaal 1,2 miljard dollar in twee jaar. Als de hulp even groot zou zijn als die van het Marshallplan van 1947, zou die in reële termen 120 miljard dollar moeten bedragen.

Dit begrotingsjaar, dat op 30 september eindigt, zou er nog voor meer dan 500 miljoen dollar aan rechtstreekse hulp worden gegeven. Daar zit ook geld bij dat onder president Bush beschikbaar werd gesteld maar niet kon worden besteed. Voor volgend jaar moet daar 700 miljoen dollar bij komen. Clinton hoopt van Jeltsin te horen wat er zoal nodig is. Dat zou kunnen leiden tot verhoging van het Amerikaanse hulpbedrag. Er zal in elk geval voedselhulp worden gegeven, wat populair is bij Amerikaanse boeren.

Clinton wil een totaal internationaal hulppakket van ongeveer 30 miljard dollar samenstellen. Elf miljard dollar zou moeten komen van de G-7, de groep van zeven rijkste landen. Dat bedrag zou bestemd moeten worden voor kredieten voor de import van voedsel, machines en onderdelen. Negen miljard zou moeten gaan naar speciale leningen van het Internationale Monetaire Fonds, de Wereldbank en de Europese bank, zes miljard (ook van het IMF) ter vervulling van een oude wens tot een stabilisatiefonds voor de roebel en vier miljard voor herfinanciering van de 80 miljard buitenlandse schuld van Rusland.

Pag.4: Hulp van volk tot volk

Steun zou moeten worden gegeven voor onder andere de bouw van huizen voor demobiliserende Russische soldaten, voor exploratie van gas en olie en aan ondernemingen en boeren. Amerikaanse vrijwilligers geven nu al advies aan Russische bedrijven.

Clinton werd gisteren sentimenteel: hij prees president Jeltsin en het Russische volk in het algemeen, dat in een “hard klimaat” leeft en op een voor Amerikanen ongekende manier heeft geleden. De president roemde de Russische muziek, geschreven met een “pen vol verlangen en inkt van verdriet”.

Clintons belangrijkste argument voor hulp aan Rusland is de kostenbesparing voor defensie. “Als Rusland terugkeert naar imperialisme of in chaos terechtkomt, dan zouden we onze plannen voor bezuinigingen op defensie moeten herzien”, zei hij gisteren. “Dat betekent miljarden minder voor ander gebruik.”

De minister van defensie, Les Aspin, zei in een hoorzitting voor de Senaat daarentegen dat zo'n herziening van defensiebezuinigingen niet gauw nodig is. Hij noemde de veranderingen in Rusland “onomkeerbaar”. Als de hervormingen in Rusland zouden mislukken, zou het heel lang duren voor de Russische krijgsmacht weer iets voorstelt.

Aspin maakte zich wel zorgen over de Russische kernwapens. “Die dreiging kan zo weer terugkomen”, zei hij. Op de lange termijn zou een vijandig Rusland “niet Amerika of West-Europa bedreigen maar zijn eigen buren, de Baltische staten en de Oekraïne”.