Van Gelder betaalt na tien jaar; Banken sporen "oude' aandeelhouders op

AMSTERDAM, 1 APRIL. Particuliere aandeelhouders die nog aandelen in failliete bedrijven als Air Holland en Daf hebben, staan voor een moeilijke keus. Moeten ze de stukken voor een habbekrats van de hand doen of - tegen beter weten in - wachten op betere tijden?

Onlangs werd bekend dat aandeelhouders Van Gelder Papier als alles meezit na ruim tien jaar toch nog wat geld voor hun stukken ontvangen. Aandeelhouders die de aandelen aan hun bank hebben overgedragen, hoeven niet bang zijn dat ze het geld mislopen: de banken zullen hen opsporen en zorgen dat ze hun geld krijgen.

De onfortuinlijke aandeelhouders van failliete ondernemingen moeten een afweging maken tussen de kansen op een eventuele uitkering en de kosten die het vasthouden van de stukken met zich meebrengen. Die kosten bestaan uit gederfde rente-inkomsten vanwege het kapitaalbeslag (dividend zal zeker nooit meer worden uitgekeerd) en het bewaarloon dat banken in rekening brengen. Bij aandelen die nog een zekere waarde bezitten - Daf brengt nog zo'n 70 cent op - bestaat bovendien het risico dat de koers nog verder naar het nulpunt afglijdt.

Over het algemeen staan aandeelhouders, de verstrekkers van risicodragend kapitaal, aan het eind van de rij als bij de afwikkeling van een faillisement de laatste kruimels worden verdeeld. De bedrijfsvereniging en de fiscus, de preferente crediteuren, staan vooraan en als zij hun deel hebben opgeëist, komen de banken en de concurrente crediteuren aan de beurt. Voor de aandeelhouders schiet meestal niets meer over.

Dat moeten aandeelhouders Van Gelder Papier ook gedacht hebben. Begin jaren tachtig ging dit papierbedrijf failliet en de verwachting was dat aandeelhouders nooit meer geld zouden zien. Begin dit jaar werd menig aandeelhouder verrast door het bericht dat er bij Van Gelder toch nog 23,75 miljoen gulden voor de aandeelhouders was overgebleven. Dat komt neer op 17,65 gulden per uitstaand aandeel.

Het is nog steeds niet duidelijk of volhardende aandeelhouders ooit daadwerkelijk dit bedrag uitgekeerd zullen krijgen. Na de bekendmaking van de vereffenaars hebben zich alsnog twee crediteuren, Hendrik Jelle Schoenmaker en de Nederlandse Staat, gemeld, die in verzet zijn gekomen tegen de voorgestelde verdeling. Het ministerie van VROM meent vanwege milieuschade nog ten minste 10 miljoen gulden tegoed te hebben. En Schoenmaker van Handy Product Maatschappij in Haren denkt recht te hebben op 125 duizend Duitse marken. Mr. H.J. Blaisse, een van de twee vereffenaars, hoopt snel tot een schikking met VROM te komen. “Procederen kan weer jaren duren”, aldus Blaisse, die de gang van zaken bij Van Gelder uniek noemt. Deze gang van zaken is zo uitzonderlijk dat hij het betwijfeld of zoiets nog eens zal voorkomen.

Wachten op een mogelijk gunstige afloop is niet gratis. De bank rekent jaarlijks bewaarloon voor het in depot houden van de aandelen. Per fonds circa 3,50 gulden vermeerderd met een promillage van de waarde van de stukken. Sommige aandeelhouders wordt dit te gortig: ze zijn al het schip ingegaan en dan moeten ze ook nog eens jaarlijks blijven betalen voor hun waardeloze bezit. Ze willen de aandelen best wel zelf bewaren, maar dat kan meestal niet omdat er geen zogenoemde K-stukken meer bestaan. De aandelen bestaan alleen giraal.

In zo'n geval kan de aandeelhouder de stukken “om niet” overdragen aan de bank. Banken adviseren hun cliënten eveneens vaak afstand te doen van hun "waardeloze' stukken. Aandeelhouders Van Gelder die dit gedaan hebben vragen zich nu af of de banken het geld dat deze stukken misschien nog waard zijn straks zullen opstrijken.

De drie grootbanken, ABN Amro, ING bank en de Rabobank, zeggen dat dat niet het geval is. De Rabobank heeft in zoverre dat mogelijk was de namen achterhaald van zo'n 1000 mensen die afstand hebben gedaan van hun aandelen. In totaal hadden deze mensen 100.000 aandelen in hun bezit. Zij zullen het geld waar ze nog recht op hebben minus het bewaarloon uitbetaald krijgen. De Rabobank rekent het bewaarloon met terugwerkende kracht vanaf het moment dat de aandelen aan de bank zijn overgedragen. De bank brengt voor de transactie zelf geen provisie in rekening.

ABN Amro heeft bijgehouden wie aandelen aan de bank heeft geschonken. Mocht het ooit tot een uitkering komen dan zal de bank het geld aan de oorspronkelijke eigenaren terugsluizen. ABN Amro brengt geen bewaarloon in rekening.

Ook ING Bank voert een actief beleid en heeft alle kantoren gevraagd om de "oude' aandeelhouders op te sporen. Zij krijgen hun geld zodra de vereffenaars overgaan tot uitbetaling. ING Bank rekent daar geen extra kosten voor.

Blaisse acht het vrijwel uitgesloten dat bij andere failliete bedrijven eveneens geld voor de aandeelhouders zal overblijven. Bij Van Gelder Papier was volgens hem sprake van een vrij unieke samenloop van omstandigheden.

De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) vindt het op zich juist dat aandelen van deze failliete firma's genoteerd blijven op de beurs. “Dan heeft de particulier de gelegenheid om de stukken te verkopen”, zegt een VEB-woordvoerder. Hij vindt het geen verwarring scheppen dat de genoteerde bedrijven niets meer te maken hebben met de ondernemingen die na het faillisement de activiteiten onder ongeveer dezelfde naam voortzetten zoals bij Air Holland en Daf.